[مقاله کوتاه علمی] بررسی اثرات کشندگی عصاره‌های توتون، تنباکو و آویشن کوهی روی شته توتون (Myzus nicotianae) در شرایط آزمایشگاهی

نویسندگان

1 بخش تحقیقات بیوتکنولوژی، مرکز تحقیقات و آموزش تیرتاش، بهشهر، مازندران، ایران

2 بخش تحقیقات گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش تیرتاش، بهشهر، مازندران، ایران

doi
10.22092/bcpp.2021.353624.280
چکیده

شته توتون (Myzus nicotianae) یکی از مهم­ترین آفات توتون بوده و موجب کاهش کمی و کیفی محصول می­گردد. امروزه به دلیل پیدایش مقاومت آفات به سموم شیمیایی و اثرات زیان بار و مخرب آن‌ها بر سلامتی بشر و محیط زیست، کاهش استفاده از ترکیبات شیمیایی در کنترل آفات امری ضروری به نظر می­رسد. به همین منظور، استفاده از عصاره­های گیاهی برای کنترل آفات پیشنهاد می‏شود. در پژوهش حاضر، تأثیر عصاره گیاهان توتون (Nicotiana tabacum)، تنباکو (Nicotiana rustica) و آویشن کوهی (Thymus pubescens) روی شته توتون بررسی شد و آزمایش‏های زیست­سنجی به صورت طرح کاملاً تصادفی در چهار تکرار در شرایط آزمایشگاهی (دمای 1 ± 25 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی 5 ± 65 درصد و دوره نوری 16 ساعت روشنایی) انجام شد. درصد کشندگی حشرات بالغ ، با کاربرد عصاره­های گیاهی یاد شده در پنج غلظت6000 ،8000، 10000، 15000 و 20000 (میلی­لیتر بر لیتر) و سه زمان (24، 48 و 72 ساعت) محاسبه شد. اختلاف معنی­داری در درصد کشندگی عصاره­های مذکور روی آفت در غلظت­های مختلف  در زمان­های مورد مطالعه مشاهده شد. بر اساس نتایج، میزان کشندگی با افزایش غلظت و گذشت زمان افزایش یافت. بیشترین و کمترین میزان کشندگی پس از گذشت 72 ساعت به ترتیب در تیمار عصاره تنباکو با غلظت 20000 میلی­لیتر بر لیتر  با 100 درصد تلفات و عصاره آویشن کوهی با غلظت 6000 پی­پی­ام با 75/56 درصد تلفات مشاهده گردید. مقدار LC50 برای عصاره­های توتون، تنباکو و آویشن کوهی به ترتیب 12463، 10210 و 17385 میلی­لیتر بر لیتر برای شته توتون به دست آمد که تأثیر کشندگی بیشتر عصاره تنباکو را نسبت به سایر تیمارها نشان داد.