افعال معین تصویرساز آغازی در زبان فارسی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد آستارا‏، دانشگاه آزاد اسلامی، آستارا‏، ایران.

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد رشت‏، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت‏، ایران.

3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد آستارا‏، دانشگاه آزاد اسلامی، آستارا‏، ایران

doi
10.22091/jls.2023.9615.1517
چکیده

نمود آغازی با کمک افعال کمکی ساخته می‏شود که علاوه بر نشان دادن شروع و آغاز انجام گرفتن عمل، بر ضرورت آن نیز دلالت می‏کنند. افعال معین آغازی مانند افعال «آغازیدن، آغاز نهادن، ایستادن، گرفتن و ...» که سازندة نمود آغازین در جمله هستند، در فارسی امروز کاربردی ندارند اما در دوره‏های پیشین زبان فارسی نقش پررنگی داشته‏اند. در حوزة افعال معین آغازی با دسته‏ای از افعال مواجه‌‌ایم که برای ساخت نمود آغازی با کمک ساخت تصویرهایی مستمر از مبدأ فعلی ثانویه به فعل اصلی در جمله می‏رسند و با این طرحوارة حرکتی روند آغاز یک کنش یا فعل را نشان می‏دهند. در این پژوهش سعی شده تا افعال معین تصویرساز که بر نمود آغازی در زبان فارسی دلالت دارند استخراج و معرفی شوند. از این‏رو این پژوهش با روش توصیفی – تحلیلی به بررسی افعال معین تصویرساز آغازی در دورة تاریخی قرن چهارم تا دوازدهم زبان فارسی در میان کتاب‏های منثور فارسی پرداخته است. نتایج نشان می‌‌دهد که افعال «برگرفتن، برداشتن، برخاستن، گشودن» از افعال معین تصویرساز آغازی محسوب می‏شوند. در این میان افعال «برخاستن و برداشتن» همچنان نقش معین تصویرساز آغازی خود را حفظ کرده اما مابقی افعال دستخوش معین‏زدگی شده‏ و کاربرد خود را از دست داده‏اند. علاوه بر آن، افعال دیگری در فارسی محاوره‏ای امروز مانند «کشیدن و گرفتن» به این محدوده افزوده شده‏اند که روند معینی خود را در ساخت نمود آغازی طی می‏کنند.