افعال معین تصویرساز آغازی در زبان فارسی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد آستارا، دانشگاه آزاد اسلامی، آستارا، ایران.
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران.
3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد آستارا، دانشگاه آزاد اسلامی، آستارا، ایران
doi
10.22091/jls.2023.9615.1517چکیده
نمود آغازی با کمک افعال کمکی ساخته میشود که علاوه بر نشان دادن شروع و آغاز انجام گرفتن عمل، بر ضرورت آن نیز دلالت میکنند. افعال معین آغازی مانند افعال «آغازیدن، آغاز نهادن، ایستادن، گرفتن و ...» که سازندة نمود آغازین در جمله هستند، در فارسی امروز کاربردی ندارند اما در دورههای پیشین زبان فارسی نقش پررنگی داشتهاند. در حوزة افعال معین آغازی با دستهای از افعال مواجهایم که برای ساخت نمود آغازی با کمک ساخت تصویرهایی مستمر از مبدأ فعلی ثانویه به فعل اصلی در جمله میرسند و با این طرحوارة حرکتی روند آغاز یک کنش یا فعل را نشان میدهند. در این پژوهش سعی شده تا افعال معین تصویرساز که بر نمود آغازی در زبان فارسی دلالت دارند استخراج و معرفی شوند. از اینرو این پژوهش با روش توصیفی – تحلیلی به بررسی افعال معین تصویرساز آغازی در دورة تاریخی قرن چهارم تا دوازدهم زبان فارسی در میان کتابهای منثور فارسی پرداخته است. نتایج نشان میدهد که افعال «برگرفتن، برداشتن، برخاستن، گشودن» از افعال معین تصویرساز آغازی محسوب میشوند. در این میان افعال «برخاستن و برداشتن» همچنان نقش معین تصویرساز آغازی خود را حفظ کرده اما مابقی افعال دستخوش معینزدگی شده و کاربرد خود را از دست دادهاند. علاوه بر آن، افعال دیگری در فارسی محاورهای امروز مانند «کشیدن و گرفتن» به این محدوده افزوده شدهاند که روند معینی خود را در ساخت نمود آغازی طی میکنند.