فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این مقاله نحوه بازنمایی زن فرودست در گفتمان انقلاب سفید مورد بررسی قرار گرفته است؛ سه مسئله در این زمینه بررسی شده است: نحوه بازنمایی زن، چگونگی برساخت وضعیت فرودستی و فرادستی زنان و رابطه گفتمان با ساختار اجتماعی. بدین منظور منطق نظری گایاتری اسپیواک در کتاب معروف «آیا فرودست می‌تواند سخن بگوید؟» مبنای تبیین مسئله قرار گرفته است؛ همچنین از روش تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف برای فهم نحوه بازنمایی زنان استفاده شده است. دو کتاب «انقلاب سفید» و به «سوی تمدن بزرگ» به‌عنوان مانیفست انقلاب سفید مبنای تحلیل متن در سه سطح پرکتیس متنی، گفتمانی و اجتماعی قرار گرفته است. طبق ویژگی‌های زبان‌شناختی دو متن مورد بررسی، گفتمان حاکم بر انقلاب سفید «مدرنیسم هویت گرا» شناسایی شد که در آن زن به نحو توأمانی به‌صورت سوژه و ابژه بازنمایی می‌شود؛ این گفتمان رابطه دوگانه‌ای با مناسبات قدرت و نظم اجتماعی برقرار می‌کند: فرودست‌سازی هویتی و فرودست زدایی نسبی از زنان. این گفتمان علی‌رغم تلاش در جهت اعتلای هویت زنان با توصیف وضعیت فرودستی آنان تحت عنوان ننگ اجتماعی از بازنمایی بهنجار آن بازمی‌ماند؛ در نتیجه به تعبیر اسپیواکی گفتمان مدرنیسم هویت گرا زنان را نمایندگی نمی‌کند و صدای زن فرودست را به محاق می‌برد. به همین دلیل با وجود مرئی سازی زنان در این گفتمان می‌توان نحوه این بازنمایی را مرئی سازی خاموش نامید.