ریشههای اسلامی تعابیر طبیعتِ خلاق و طبیعتِ مخلوق در فلسفۀ اسپینوزا
نویسندگان
1 استادیار گروه فلسفه دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
doi
10.22059/jop.2025.396473.1006898چکیده
استاد دکتر محمّد بایراقدار (بیرقدار)، عضو هیئت علمی گروه فلسفه در دانشگاه آنکارا بوده و مقالۀ حاضر را در سال 1999 میلادی، تحت عنوان (Spinoza'nın Natura Naturans ve Natura Naturata Kavramlarının İslami Kökenleri) به زبان ترکی استانبولی در نشریۀ دانشکدۀ الهیات (Edebiyat Fakültesi Dergisi) دانشگاه آنکارا (شمارۀ 40، صفحههای 291 تا 299) به چاپ رسانده است. نویسنده میکوشد تا برپایۀ پژوهشهای اندیشمندان غربی دورۀ معاصر، پرسشهایی مرتبط با موضوع تعبیرهای طبیعتِ خلاق و طبیعتِ مخلوق را از نو درافکنده و به بررسی آنها بپردازد. لیکن گفتنی است که نویسنده خود را بیشتر بر نشان دادن ریشههای اسلامی این دو تعبیر معطوف ساخته و معتقد است که نخستین بار، جابربنحیّان است که آنها را بهکار برده و سپس از راه اندیشمندان دیگری چون ابوحیّان توحیدی و ابوسلیمان سجستانی، به ابنرشد منتقل شدهاند. بررسی و استناد مباحث به آثار فیلسوفان اسلامی نامبرده، اگرچه پژوهش و گزارش فشردهای است، اما توجّه به سیر و تحوّل معنای مفاهیم و برانگیختن اندیشۀ خواننده برای پیگیری منابع اصلی فیلسوفان اسلامی دورۀ نخستین، نکتهای است شایستۀ توجه و درنگ. گفتنی است که نویسنده مقالۀ خود را به استاد خویش جناب دکتر نجاتی أونر(Prof. Dr.Necati Öner) ، تقدیم نموده است. در واقع چهلمین شمارۀ نشریۀ دانشکدۀ الهیات دانشگاه آنکارا، مطابق عنوانِ «ارمغانِ استاد دکتر نجاتی أونر» که روی جلد آن درج شده، شمارهای در بزرگداشت بازنشستگی ایشان بوده است.