ساخت مبتدایی در منطق الطیر
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
10.22091/jls.2024.9948.1552چکیده
یکی از مؤلفههای مهم در زبانشناسیِ نقشگرای نظاممند هلیدی، مقولة ساخت مبتدا – خبر است که به وسیلة آن میتوان فرایند مبتداسازی و ساخت اطلاع کهنه و نو را در هر متنی از جمله منطقالطیر مورد بررسی قرار داد. از این رو، با روش توصیفی – تحلیلی درصدد هستیم تا مسأله انواع آغازگرهای ساده و مرکب را بر طبق رویکرد مایکل هلیدی در منطقالطیر مورد بررسی قرار دهیم. هدف از تحقیق، بررسی بسامد بیشترین نوع آغازگر، قلب نحوی و تبیین اغراض کلامی پنهان در ژرف ساخت متنی منطقالطیر است. نتایج تحقیق بیانگر آن است که درصد وقوع آغازگرهای مرکب، بیش از آغازگرهای ساده بوده است که این عامل، بیانگر قرابت متن با گفتار بوده و نمایان میسازد که عطار از تمامی ظرفیّتها در جهت درک و فهم بهتر مخاطب استفاده کرده است. در آغازگرهای ساده، شاعر با استفاده از جابهجایی ارکان جمله، از ساخت مبتدایی فعل، بیش از دیگر ساختهای آغازین مفعولی، متممی، صفتی، پرسشی و قیدی استفاده کرده که سبب برجستهسازی و نشاندار شدن ساخت اطلاع بندها شده است. از میان آغازگرهای مرکب، آغازگرهای متنی، بسامد فراوانی نسبت به آغازگرهای بینافردی دارند. آغازگرهای متنی، در انسجام و پیوستگی این منظومه تأثیرگذار هستند.