پیچیدگی اقتصادی و مصرف انرژی فسیلی: تحلیل تجربی بر پایه داده‌های استان‌های ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقتصاد حقوق و قراردادهای نفت و گاز، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه اقتصاد، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار، گروه اقتصاد، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

4 دانشیار. گروه اقتصاد، ترویج و آموزش کشاورزی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22054/joer.2023.70035.1092
چکیده

 پیچیدگی اقتصادی به انباشت توانمندی‌های مولد در یک اقتصاد اطلاق می­شود. با تسریع انباشت این توانمندی‌ها، ظرفیت اختراع و جذب تکنولوژی‌های جدید را افزایش می‌یابد. در مراحل آغازین توسعه اقتصادی، اغلب کشورها تکنولوژی‌های انرژی‌بر را جذب می­کنند؛ عاملی که منجر به افزایش مصرف انرژی فسیلی خواهد شد. با افزایش درجه پیچیدگی اقتصادی یک کشور و انباشت توان­مندی­های پیچیده، امکان جذب و تولید تکنولوژی‌های جدید انرژی‌اندوز و پاک فراهم می­شود که عاملی در جهت کاهش شدت مصرف انرژی‌های فسیلی خواهد بود. در این تحقیق تأثیر پیچیدگی اقتصادی استان‌های ایران بر مصرف انرژی فسیلی طی دوره 1384-1397 بررسی شده است. برای این منظور از تخمین‌زن گشتاورهای تعمیم‌یافته سیستمی داده‌های پنلی استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می­دهد، افزایش پیچیدگی اقتصادی استان‌ها محرک مصرف انرژی فسیلی است به طوری که فرضیه «انرژی - منحنی کوزنتس زیست‌محیطی» بین استان‌های کشور رد می‌شود. بر این اساس، پیچیده‌تر شدن ساختار فعلی تولید در اقتصاد ایران به کاهش مصرف انرژی فسیلی کمکی نخواهد کرد. سایر نتایج نشان می‌دهد که الف- مصرف سرانه انرژی فسیلی نسبت به قیمت نسبی سوخت بی‌کشش است. ب- نرخ شهرنشینی محرک مصرف انرژی است. به موجب یافته‌های تحقیق توصیه می‌شود، دولت به جای اجرای سیاست‌های قیمتی به منظور کاهش مصرف انرژی بر تغییر ساختار تولیدی با به‌کارگیری تکنولوژی­های پاک تأکید کند.