فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

منظور از فرایندهای واژه‌‌سازی روش‌‌های ساخت واژه در زبان ‌‌است. در این پژوهش منظور از خلاقیت در این پژوهش ایجاد پیوندی هنری بین دو مفهوم برای ساخت واژه در زبان است که درنتیجة آن عموماً مفهوم واژه با توجه به تکواژهای آن شفاف نیست. این بررسی با اتکا به مدخل‌‌های فرهنگ بزرگ سخن نشان می‌‌دهد که واژه‌‌سازی خلاق در ساخت‌‌های متفاوتی از جمله اشتقاق، ترکیب و گسترش استعاری در زبان فارسی به‌‌کار رفته‌‌ است. نتایج پژوهش نشان می‌‌دهد در زبان فارسی فرایند اشتقاق با تعریف‌‌های موجود در کتاب‌‌های صرف که بیشتر مبتنی بر داده‌‌های زبان انگلیسی است، سازگار نیست و تعداد وندهای اشتقاقی که قابلیت واژه‌‌سازی خلاق دارند از جمله ک در قلک، ه در تنه و ی در کشکی، در مقایسه با وندهای زبان انگلیسی قابل توجه است و نیز در زبان فارسی ساخت‌‌های متنوعی از ترکیبات خلاق وجود دارد؛ درحالی‌‌که در زبان انگلیسی بیشتر در ساخت اسم-اسم دیده می‌‌شود. واژه‌‌سازی خلاق به صورت‌‌های مختلف اشتقاقی-تصویری مانند: روده، اشتقاقی-مجازی مانند: روزه، و صورت‌‌های ترکیبی در پنج دسته نظیر ترکیبی-تشبیهی مانند: سنگ‌‌دل، ترکیبی-استعاری مانند: آب‌‌زیرکاه، ترکیبی-مجازی مانند: نمک‌‌نشناس و ترکیبی-کنایی مانند: خانه‌‌خراب، ترکیبی-صفت هنری مانند: نازک‌‌دل همچنین گسترش استعاری مانند: آنتن (خبرچین) به کار می‌‌رود. با تنوعی که واژه‌‌سازی خلاق در زبان فارسی دارد، شایسته است در ساخت واژگان جدید بیشتر به آن توجه شود و با توجه به کمبود فعل در زبان فارسی برای واژه‌‌گزینی زایایی بسیار دارد.