اثرات درمانی عصاره آبی- الکلی برگ اسفناج آبی در مقابل سمیت ناشی از مصرف بوسولفان بر پارامترهای باروری در موش صحرایی نر؛ یک مطالعه کارآزمایی بالینی تصادفی شاهددار

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم تشریح، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران.

2 دانشجوی دکترای علوم تشریح، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران.

3 دانشیار گروه علوم تشریح، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران.

4 دانشیار گروه پرستاری، پژوهشکده سلامت، دانشکده پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران.

doi
10.22038/ijogi.2020.16876
چکیده

مقدمه: داروی بوسولفان جهت معالجه سرطان، به‌علت خواص اکسیداسیونی و تولید رادیکال­های آزاد سبب اختلال در پارامترهای باروری مردانه می­شود و برگ گیاه اسفناج آبی دارای خواص آنتی‌اکسیدانی است. مطالعه حاضر با هدف ارزیابی اثر برگ اسفناج آبی بر بهبود آسیب‌های دستگاه تناسلی نر ناشی از بوسولفان انجام شد. روش­کار: این مطالعه کارآزمایی بالینی تصادفی شاهددار در سال 1398 بر روی 48 موش صحرایی نر نژاد ویستار انجام شد. نمونه‌ها در 8 گروه شامل: نرمال سالین، بوسولفان، عصاره برگ اسفناج آبی با دوزهای 250، 500 و 1000 میلی‌گرم/کیلوگرم و عصاره + بوسولفان قرار گرفتند. تیمار روزانه و طی 2 ماه به‌صورت داخل صفاقی انجام شد. پارامترهای اسپرم با استفاده از تکنیک­های رنگ‌سنجی و توسط میکروسکوپ نوری، سطح مالون دی‌آلدهید بیضه توسط اسپکتروفتومتری، ظرفیت آنتی‌اکسیدان تام و تستوسترون با روش الایزا و ارتفاع لایه سمینی فروس از طریق میکروسکوپ نوری و نرم‌افزار موتیک اندازه‌گیری شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS (نسخه 20) و آزمون‌ تکمیلی توکی انجام شد. میزان p کمتر از 05/0 معنی‌دار در نظر گرفته شد. یافته­ها: مقادیر پارامترهای اسپرم، هورمون تستوسترون و ظرفیت آنتی‌اکسیدان تام در گروه کنترل منفی نسبت به کنترل مثبت به‌طور معنی‌داری کاهش یافت (01/0>p). تیمار توسط عصاره و عصاره+ بوسولفان در تمامی دوزها، به‌طور معنی­داری موجب افزایش تمامی پارامترهای ذکر شده نسبت به گروه کنترل منفی شد (01/0>p). در پارامترهای بررسی شده در گروه­ عصاره به‌تنهایی، تغییر معنی‌داری نسبت به گروه کنترل مثبت مشاهده نشد (05/0<p). نتیجه­گیری: عصاره برگ اسفناج کیفیت اسپرم را افزایش داده و اثرات سوء بوسولفان را بر روی پارامترهای تولید مثلی نر بهبود می­بخشد.