نسبت سنجی قانون اساسی کمال‌گرا و حوزه عمومی در پرتو اخلاق گفتمان هابرماس

نویسندگان

1 دکتری حقوق عمومی دانشگاه قم، قم، ایران.

doi
10.22054/tssq.2025.83447.1679
چکیده

رویکرد کمال­گرایی به قوانین اساسی، منجر به شناسایی هنجارهایی در خصوص زندگی مطلوب در آن می­گردد حال آنکه قوانین اساسی مدرن که با ابتنای به حق­ها و اتکای به قدرت مؤسس تأسیس شده با مفاهیم متضادی مواجه می­شود. رویکردهای کمال گرایانه با تکیه بر ایده تقدم خیر بر حق، در این تضاد، اصول مبتنی بر تأمین سعادت انسان را بر اصول مبتنی بر حق­ها که مبنای اصلی تأسیس قوانین اساسی مدرن است برتر شمرده و با تفسیر حق­ها در چارچوب برداشت خود از خیر به تقلیل مفهوم حق می­پردازد. رویکرد مذکور حوزه عمومی را به‌عنوان حوزه مشروعیت بخش تحت تأثیر قرار داده و حق تعیین سرنوشت را صرفاً در چارچوب خیر شناسایی می­کند. هدف مقاله پرداختن به این موضوع است که در چنین شرایطی آیا امکان صورت‌بندی حوزه عمومی و تأمین کارکرد آن در جامعه وجود دارد؟ مفروض است که تأمین خودمختاری فردی و عمومی، مبنای اصلی قانون اساسی مدرن است لذا تأمین مشروعیت قانون اساسی و نظام حقوقی-سیاسی تأسیسی نیازمند تحقق حوزه مذکور است. در این نوشتار با ترسیم تعارض بنیادین مبانی حوزه عمومی و رویکردهای کمال گرایانه، به‌صورت توصیفی-تحلیلی به مفاهیم پیش­گفته و نسبت آن‌ها با یکدیگر پرداخته شده و نهایتاً امتناع نظری تحقق این حوزه در رویکرد مذکور به قوانین اساسی نتیجه می‌­شود.