بررسی تطبیقی انسجام دستوری و غیردستوری تکنیکهای اقناعِ حقانیت امام علی(ع) در شعر سید حمیری و ناصرخسرو
نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری زبان و ادبیّات عربی دانشگاه کاشان، کاشان، ایران
2 دانشیار گروه زبان و ادبیّات عربی دانشگاه قم، قم، ایران
doi
10.22091/jls.2023.9132.1473چکیده
بخش قابل توجهی از متون ادبی دو زبان عربی و فارسی را ادبیات متعهد در برمیگیرد. القای حقانیت امام علی(ع) به مخاطب، جلوه عینی این نوع از ادبیات در دوران گذشته است. سید حمیری و ناصرخسرو از جمله شاعرانی هستند که با شناخت قلبی و از سر اخلاص و تفکر به ستایش خصایل امام علی(ع) پرداختهاند و اشعاری نیکو با درونمایههایی از آیات قرآن کریم و روایات و وقایع تاریخی سرودهاند. این پژوهش بر مبنای روش توصیفی – تحلیلی، به مقایسه برخی از شگردهای اقناع در اشعار هر دو شاعر در ترسیم حقانیت امام علی(ع) پرداخته و از دیگر سوی، شگردهای اقناعی را با محک انسجام که در نظریه نقشگرای هلیدی مطرح است، سنجیده است. انسجام واژگانی، دستوری و پیوندی متن، با ایجاد فضای سراسر تأیید و تشریح و گاهی تعریض و تجدید به اقناع مخاطب در راستای رسیدن به حقانیت مولا علی(ع) به شعر هر دو شاعر برای اقناع مخاطب کمک کرده است. انسجام واژگانی به خصوص تکرار که یکی از شگردهای اصلی تکنیک اقناع هم محسوب میشود، در شعر هر دو شاعر بسامد بالایی را به خود اختصاص داده است. همچنین ارتباط سببی نسبت به سایر مؤلفههای انسجام پیوندی، نقش پررنگتری در شکلدهی تکنیکهای اقناع به خود اختصاص داده است. انسجام دستوری کمتر در شگردهای اقناع توسط دو شاعر به کار گرفته شده است. علت اهتمام نویسندگان به این دو شاعر شرایط زندگی و عصر تقریباً مشابه دو شاعر و البته نوع تفکر آنها، مبنی بر آگاه کردن مردم عصر خود از فضایل امام علی(ع)، است.