تبیین نقش و کارکرد ژئوپلیتیک خلیج چابهار در تحولات اقیانوس هند (با تأکید بر رقابتهای میان هند و چین)
نویسندگان
1 استادیار جامعهشناسی دانشگاه جامع امام حسین (ع)
2 دکتری جغرافیای سیاسی، پژوهشگر دانشگاه جامع امام حسین (ع)
3 استاد جغرافیای سیاسی، دانشگاه خوارزمی
4 دانشیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه خوارزمی
doi
10.22059/jhgr.2018.243109.1007560چکیده
پس از فروپاشی شوروی در سدة بیستم، مناسبات ژئوپلیتیک در مقیاس جهانی سرشتی ژئواکونومیکمحور یافت؛ بدین معنا که کارکرد اقتصادی مکانها به آنها وزن ژئوپلیتیک داد. خلیج چابهار فضای جغرافیایی واجد نقشآفرینی ژئوپلیتیک است که در کانون توجه قدرتهای اقتصادی دنیا قرار گرفته است؛ زیرا دسترسی به پهنههای اقیانوس هند را فراهم میکند و بهمنزلة محل اتصال فضای درونی و میانی با فضای بزرگ میتواند در ساختار نوین اقتصاد سیاسی بینالملل و اقتصاد سیاسی تجارت و ترانزیت انرژی در منطقة اقیانوس هند، در شکلدهی به سازمان همکاریهای منطقهای نقشی راهبردی ایفا کند. در این میان، ایران میتواند از این ظرفیت برای ساماندهی نهادهای منطقهای و بینالمللی، بهویژه در منطقة اقیانوس هند استفاده کند و از این راه منافع کشورهای دیگر را با ساحل دریای عمان پیوند بزند. همچنین میتواند علاوهبر ارتقای منزلت ژئوپلیتیک خود در جهان و منطقه، با بسترسازی اجماع منطقهای و جهانی، فرصتهای جدیدی را برای تضمین امنیت ملی خود تولید کند؛ از اینرو پژوهش حاضر به بررسی و تبیین نقش ژئوپلیتیک خلیج چابهار در رقابت میان دو قدرت هند و چین متمرکز است. روششناسی حاکم بر پژوهش، روشی آمیخته است. پژوهشگر با مطالعات کتابخانهای و مصاحبههای اکتشافی، شاخصهای مدنظر را احصا کرده و ابزار پرسشنامه را برای تأیید روایی و پایایی نتایج مصاحبهها را ساخته است. پس از تجزیه و تحلیل نتایج در محیط نرمافزاری SPSS، مشخص شد ژئوپلیتیک خلیج چابهار با اطمینان 99 درصد در رقابت میان دو قدرت هند و چین اثرگذار است.
