بررسی انتقادی یک نقد درباره سمانتیک نظام غیرتابعارزشی؛ روابط علّی، معنایی و منطقی چگونه صورتبندی و ارزیابی میشوند؟
نویسندگان
1 دانش آموختهٔ رشته منطق فلسفی گروه فلسفه دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان
2 دانشیار گروه فلسفة دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان، ایران
doi
10.22059/jop.2024.373089.1006822چکیده
دو جمله «اگر خورشید طلوع کند، هوا روشن میشود» و «اگر باران ببارد، زمین خیس میشود» اگر در منطق کلاسیک صورتبندی شوند این نتیجه از آنها به دست میآید که «اگر خورشید طلوع کند، زمین خیس میشود یا اگر باران ببارد، هوا روشن میشود». دریافت شهودی ما بهوضوح اعتبار این استدلال را رد میکند. در کتاب طرحی نو از اصول و مبانی منطق، نویسنده بر پایه تقسیم اداتهای پایه به دو نوع تابعارزشی و تابعارزشی، به شناسایی رفتار نحوی و معنایی اداتهای پایه تابعارزشی پرداخته و با معرفی قاعدههای استنتاج و دلالت این اداتها به تأسیس نظام تابعارزشی منطق گزارهها پرداخته و با اختصاص نظام تابعارزشی منطق پایه گزارهها به حوزه روابط علّی، معنایی و صوری و صورتبندی استدلال فوق در این نظام، نادرستی و عدم اعتبار استدلال فوق را نشان داده است. اسدالله فلاحی در مقاله «سمانتیک نظام تابعارزشی حاجحسینی» که در شمارة ۲ دوره ۲۱ نشریۀ فلسفه (۱۴۰۲) منتشر شده است، سمانتیک این نظام را با انتقادهای پراکنده مورد نقد قرار داده است. در این مقاله این نقدها را در پنج گروه «رفتار ادات نقیض»، «مدل و اجزای آن»، «سمانتیک نظام تابعارزشی و منطق موجهات»، «مفهوم اعتبار»، «فراقضایای تمامیت و تصمیمپذیری» بررسی میکنیم و نشان میدهیم به جز یک مورد خطای سهوی که در نقد ایشان بزرگنمایی شده است، سایر نقدها ناشی از رها نکردن پیشفرض، عدول از برخی الزامات نقد، خطا در فهم و تفسیر برخی فرمولها، خطا در تفسیر و ارزیابی برخی استدلالها، کاربرد شیوههای مغالطی، غفلت از برخی مطالب کتاب و توسل به دلایل نامربوط در نقد مطالب است.