تقابلهای دوگانه و معنایی در ساختار بلاغی و نحوی کلام سعدی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرگان، گرگان، ایران
2 استادیار گروه زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرگان، گرگان، ایران
3 استادیار گروه زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرگان، گرگان، ایران
doi
10.22091/jls.2023.8685.1443چکیده
بررسی مبحث تقابلهای دوگانه در آثار ادبی و هنری به جهت درک و دریافت بهتر و عمیقتری از این آثار، امروزه مورد توجه زبانشناسان و روایتشناسان معاصر قرار گرفته است. در این پژوهش با نگاهی به آثار و اندیشههای سعدی، به بررسی تقابلهای دوگانه یا زوجهای متقابل به عنوان یکی از ارکان و عناصر محوری در مؤلفههایی که سعدی به بیان مضامین و درونمایههای مرتبط با بهداشت و سلامت روان پرداخته است، توجه نمودهایم. با توجه به ماهیت مؤلفههای مورد مطالعه در این جستار، پارادایم پژوهش حاضر توصیفی-تحلیلی و روش بازنمایی، از طریق تحلیل محتوای کیفی صورت گرفته است. میدان مورد مطالعه و محدودة پژوهش حاضر که از طریق نمونهگیری هدفمند از آثار سعدی انتخاب شده، بر اساس اصل بسندگی کفایت شواهد، تعیین گردیده است. نتایج پژوهش نشان میدهد که تقابل واژگان با بار معنایی متقابل و متضاد، بخش قابل توجهی از اشعار و نوشتههای سعدی را دربرمیگیرد. با نگاهی ساختارگرایانه به نمونههای مورد بررسی درمییابیم که این نشانهها تبیین حقیقی و عینی از راهکارهای عملی در کسب آرامش و آسایش روحی را بر اساس آموزههای اخلاقی، عرفانی و تعلیمی از جهت هنری و معنیشناسی مورد توجه قرار میدهد و در قالب تقابلهای معنایی، ضمنی، ساختاری در واحد جمله و تقابلهای ادبی در کلام سعدی ارائه شده است.