برآورد تقاضای القایی عرضهکننده ناشی از طرح تحول سلامت ۱۳۹۳
نویسندگان
1 دانشیار، موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامهریزی، تهران، ایران
2 استاد گروه اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 دانشآموخته کارشناسی ارشد اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22054/joer.2022.68964.1079چکیده
طرح تحول نظام سلامت در اردیبهشت 1393 با اهداف افزایش دسترسی به خدمات سلامتی و کاهش پرداخت از جیب (فرانشیز) آغاز شد. منتقدین این طرح از صرف بودجه هنگفت با آثار تورمی و همچنین اثر القایی در نظام سلامت سخن گفتهاند. در این پژوهش، فرضیه اثر القایی ناشی از طرح تحول با استفاده از مدلسازی کمی ارزیابی میشود. دادههای مورد استفاده شامل پیمایش بهرهمندی از خدمات سلامت سال 1387 (قبل از اجرای طرح تحول سلامت) و سال 1394 (بعد از اجرای طرح تحول) برگرفته از موسسه ملی سلامت میشوند. نظر به آنکه طرح تحول در کل کشور اجرا شده است، گروه کنترل به مثابه گروه خارج شده از طرح وجود ندارد؛ بنابراین، از خانوارهایی که دارای دانش پزشکی هستند به منزله افرادی که عدمتقارن اطلاعات در مورد ایشان وجود ندارد به عنوان گروه کنترل استفاده میشود. سایر افراد که به دلیل فقدان دانش پزشکی تحت اثر القا شده از سوی پزشک قرار میگیرند، گروه هدف را تشکیل میدهند. مدلسازی به صورت «تفاضل در تفاضل» است و استحکام نتایج در گروهبندیهای مختلف و با بررسیهای تکمتغیره و چندمتغیره سنجیده شده است. نتایج برای افراد فاقد بیمه و یا افراد ساکن در مناطق محروم نشان میدهد، تعداد مراجعات خدمات سرپایی برای گروه هدف نسبت به گروه کنترل به میزان ۱۰ درصد پس از طرح تحول افزایش یافتهاست. همچنین مخارج سرانه خدمات سرپایی به میزان ۵۴ درصد افزایش مییابد که معادل با 10.650 تومان هزینه سرانه بیشتر است. این نتایج موید آن است که اثر القایی ناشی از طرح تحول وجود داشته است.