فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بیماری پاخورۀ گندم از مهم‌ترین بیماری‌های قارچی خاک‌زاد است که هر ساله خسارت‌های قابل توجهی به این محصول راهبردی در دنیا و ایران وارد می‌نماید. در این پژوهش، پتانسیل 27 سویه باکتری آنتاگونیست Bacillus subtilisدر مهار زیستی قارچ Gaeumannomyces graminis var. tritici، عامل بیماری پاخورۀ گندم در آزمایشگاه و گلخانه مورد ارزیابی قرارگرفت. همه سویه‏های مورد مطالعه در آزمون کشت متقابل در برابر قارچ بیمارگر ضمن ایجاد هاله بازدارنده، بین 48/39 تا 29/96 درصد از رشد میسلیوم قارچ جلوگیری نمودند. در آزمون تولید متابولیت‌های فرار ضدقارچی، برخی سویه‌ها رشد قارچ بیمارگر را به‌میزان 62/87% کاهش دادند که البته این مقدار برای تعدادی از سویه‌ها کمتر از 20% بود. از بین سه غلظت 5، 15 و 25 درصد ترشحات مایع خارج سلولی، بیشتر سویه‌ها در غلظت 25% بیشترین میزان بازدارندگی از رشد قارچ را نشان دادند. همۀ سویه‌ها قادر به‌تولید بیوسورفکتانت و بیوفیلم بودند، با این حال تنوع زیادی در بین سویه‌های مورد مطالعه دیده شد. میزان همبستگی بین تولید بیوسورفکتانت و بیوفیلم در آزمایشگاه، 83/0 بود. تعداد 11 سویه باکتری با توان مختلف آنتاگونیستی و تولید بیوفیلم، برای بررسی امکان مهار زیستی بیماری در گلخانه انتخاب شد که همۀ سویه‌ها توانستند بین 20-100 درصد بیماری را کاهش دهند. 72 درصد از سویه‌ها، بیماری را بیش از 50 درصد نسبت به‌شاهد کاهش دادند. بین میزان مهار زیستی بیماری در گلخانه با تولید بیوفیلم و بیوسورفکتانت در آزمایشگاه به‌ترتیب 71/0 و 85/0 همبستگی وجود داشت.