سیاست دولتی اصلاحات ارضی و بحران آب در ایران
نویسندگان
1 دکتری علوم سیاسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 دانشیار علوم سیاسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.22054/tssq.2022.48065.785چکیده
سیاستهای دولتی به دلیل تأثیر عمیقشان، واجد تبعات فراوانی هستند؛ مخصوصا اگر این سیاستها تغییر نهاد مالکیت را هدف قرار دهند. کشور ایران امروزه با بحران آبی مواجه است که علل و دلایل مختلفی دارد، از جمله افزایش جمعیت، کشاورزی سنتی، خشکسالیهای اخیر و ... اما میتوان به دلایل دیگری نیز برای بحران آب فعلی اشاره کرد که شاید در نگاه اول بهاندازه علل و دلایل فوقالذکر آشکار نباشند؛ اما در طی تاریخ منجر به اتفاقات دیگری شدهاند و امروزه میتوان در بررسی بحران آب تأثیرات آنها را مشاهده کرد. یکی از علل بحران آب که ریشه در تصمیمات نهاد دولت دارد، سیاست دولت در خصوص تغییر حقوق مالکیت با انجام اصلاحات ارضی است. سؤال تحقیق این است که، نقش سیاست اصلاحات ارضی در بحران آب چیست و چگونه عمل کرده است؟ اصلاحات ارضی، سیاستی است که به باز توزیع زمینهای زراعی مرغوب و البته در حالت کلی به باز توزیع کلیه منابع کشاورزی از جمله منابع آبی میپردازد. برای بررسی چگونگی تأثیر سیاست دولتی اصلاحات ارضی بر بحران آب فعلی از چارچوب نظری نهادگرایی جدید و روش کتابخانهای بهره جستهایم. در پی تغییر نهاد قانون مالکیت در پی اصلاحات ارضی توسط دولت و تداوم آن بهنوعی دیگر در پس از انقلاب، زمینهای زراعی خُرد و پراکندهشدهاند. خُرد و پراکندگی زمینهای زراعی نیز منابع آبی را با مشکلات متعددی مواجه کرده است، درنتیجه آن، افزایش بهرهبردار خُرد و حلقههای چاه مجاز و غیرمجاز برای استخراج آبهای زیرزمینی و موجب تشدید و تعمیق بحران در منابع آبی شده است.