واکاوی مفهومی فروپاشی دولت؛ در چارچوب تحلیل سیستمی

نویسندگان

1 دکتری علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استاد علوم سیاسی دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

doi
10.22054/tssq.2023.61620.1117
چکیده

اگرچه حکومت تاریخی به درازنای زیست بشری دارد، اما دولت پدیده نسبتاً جدیدی است که به‌ویژه در قالب مدرن آن، بیش از چند قرن از عمر آن نمی‌گذرد. دولت مدرن سازمانی است که خشونت قانونی را کنترل و آن را به صورتی مشروع اعمال می‌کند. دولت تنها سازمانی است که صلاحیت و حق اعمال خشونت مشروع را دارد. در طول تاریخ و طی دوران گذشته، دولت‌های زیادی در اقصی نقاط جهان شکل‌گرفته و هر یک بنا به دلایل مختلفی بعد از مدتی به نقطه فروپاشی رسیده‌اند. باوجودی که دولت در مقایسه با حکومت از دوام و بقای بیشتری برخوردار است و به عبارتی، «کم‌وبیش دائمی» است، اما نظریه­پردازان سیاست اغلب چگونگی شکل­گیری دولت‌ها را موردتوجه قرار می­دهند، ولی این نکته که آن‌ها تحت چه شرایطی از هم فرومی‌پاشند، کم‌تر مورد توجه پژوهشگران واقع‌ شده است. هدف این مقاله پاسخ به این پرسش است که در تحت چه شرایطی، یک دولت می‌تواند از بین رفته و یا از هم فروبپاشد؟ در تلاش برای یافتن زمینه‌ها و عوامل فروپاشی و سقوط دولت‌ها، پژوهش حاضر با بهره‌گیری از چارچوب نظری تحلیل سیستمی، ضمن تشریح اشکال مختلف فروپاشی دولت، علل و دلایل مختلفی  را در سطوح داخلی و خارجی مورد تبیین و تحلیل قرار داده است.