نگاهی انتقادی به شیوۀ شاعری رشیدالدین وطواط

نویسندگان

1 پژوهشگر پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

2 پژوهشگر پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

doi
10.22091/jls.2018.1388.1062
چکیده

رشیدالدین وطواط از جمله قصیده‌سرایان قرن ششم هجری است که تبحر خاصی در به‌کارگیری صناعات ادبی داشته و شعر گفتن برای او ابزاری برای به نمایش درآوردن مهارت‌های بلاغی بوده است. شعر او در میان محققان معاصر چندان مقبولیت نیافته‌ و اغلب کسانی که در حوزة آثار کلاسیک فارسی تحقیق کرده‌اند بیشتر کتاب حدائق‌السحر و دیدگاه‌های انتقادی وطواط در این کتاب را مدنظر داشته‌اند و به شعر و شرح حال او نپرداخته‌اند. در این تحقیق به روش تحلیلی و توصیفی با توجه به  منظومه فکری و فرهنگی شعر وطواط، نقاط ضعف و قوّت شعر و دلایل عدم مقبولیت آن و نیز بدعت‌ها و بدایع شعر او و نیز جایگاه اشعار او در گسترۀ شعر فارسی مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. حاصل پژوهش نشان می دهد هرچند که وطواط  توانایی به‌کار‌گیری هر نوع و هر قسم و یا از هر پایه و درجه الفاظ و عباراتی را که می خواست در شعر داشت، امّا همین لفظ‌اندیشی، او را از ارائۀ تجربه‌های خالص شاعری دور کرده است. شعر او به غیر از تشبیب‌ها، تا حدودی غزل‌ها و تخلص‌های خاص او چیزی به سنت شعر فارسی نیفزوده است. اشعار وطواط نمونة بارز دور شدن از شعر حقیقی و در عوض حرکت به جانب صنعت‌گرایی است.