جشن های سلطنتی و مشروعیت سیاسی: مطالعه موردی ایران عصر پهلوی

نویسندگان

1 استاد روابط بین الملل دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22054/TSSQ.2022.70195.1329
چکیده

مروری بر تاریخ سیاسی جهان روایت­گر برگزاری جشن‌های گرامیداشت و ارزش نهادن به مدت زمان طولانی سلطنت حاکمان در نظام­های پادشاهی است. نمونه­‌هایی از این جشن­ها را می­توان در تاریخ ایران و جهان را یافت و آنها را مورد بررسی قرارداد. این جشن­ها در زمره انتظاراتی که از هر نظام سیاسی برای فراهمی زندگی توام با رعایت حقوق و کرامت انسانی، رفاه فردی و اجتماعی برای شهروندان وجود دارد، نمی­گنجد، ولیکن در چارچوب اعمال سطح سوم نظام قابل تحلیل است. سئوال اصلی مقاله آثار برگزاری جشن‌های سلطنتی، در مناسبت­های گرامیداشت سال­های سلطنت حاکمان و رابطه آن با مشروعیت آنان و نظام‌های سیاسی می­باشد؟ به عبارت دیگر اهمیت و نقش طول دوره حکمرانی که زمینه برگزاری جشن گرامیداشت است، بر مشروعیت حاکمان و نظام سیاسی چیست و به چه عواملی وابسته است؟ دیگر آنکه برگزاری این جشن­ها را در چارچوب کدامیک از سطوح اعمال و توانایی­های نظام سیاسی می­توان تحلیل کرد؟ همچنین این سوال به ذهن متبادر می­شود که آیا برگزاری این جشن­ها که با صرف هزینه­های هنگفت مالی و انسانی، برنامه­ریزی واجرای فعالیت­های گسترده تبلیغاتی به اشکال مختلف و با ابزارهای گوناگون همراه است، برای سرور و شادمانی مردم در مملکت است یا نتیجه­ای برای بهبود وضعیت زندگی آنان و مشروعیت حاکم و نظام سیاسی در عرصه ملی و بین­المللی خواهد داشت؟ نمونه­های تاریخی از برگزاری این جشن­ها در سطح ملی و بین­المللی وجود دارد. اهمیت مقاله در توجه همه جانبه به مشروعیت سیاسی در فراهمی زمینه اعمال نظام سیاسی از ورود تقاضا همراه با پشتیبانی تا انجام فعالیت­های آن در تعامل با محیط داخلی و بین‌المللی است. این پژوهش برپایه درک سه مفهوم، نظام سیاسی و تحلیل آن برمبنای نظریه ساختاری عملکردی، مشروعیت سیاسی، سلطنت موروثی و همچنین تحلیل فرایند ونتایج برگزاری جشن‌­های سلطنتی دهه ۱۳۴۵-۱۳۵۵در ایران استوار است. فرضیه آن است که جشن­های سلطنتی به عنوان جلوه­ای از توانایی نمادین که هدف آنها بهره­مندی از”مدت زمان” حکمرانی فرد و یا سلسله حاکم برای مشروعیت‌­بخشی حاکم و نظام سیاسی باشد، به دلیل عواملی چند تأثیرگذار نمی‌باشند. پژوهش از نوع کیفی است که به روش توصیفی تحلیلی اسناد تاریخی و منابع کتابخانه‌ای انجام شده است.