«آیا رنج بد است؟» درک پارفیت و نیچه دربارهی رنج
نویسندگان
1 استادیار گروه فلسفه دانشگاه تربیت مدرس
doi
10.22059/jop.2019.264509.1006382چکیده
درِک پارفیت استدلال میکند که باور هنجاری پایه «هر رنجی فینفسه بد است»، باوری است شهودی و لذا مورد توافق همهی آدمیان در شرایط ایدهآل. در این میان نیچه، بهعنوان فیلسوفی که بارها رنج را نیک دانسته یا از خوبی رنج و درد سخن گفته، در برابر پارفیت میایستد. پارفیت با ارائهی تفسیری ابزارانگارانه از موضع نیچه میکوشد نشان دهد که نیچه در واقع مخالف «هر رنجی فینفسه بد است» نیست و آن دسته از عبارتهای وی در این باره را که میتوان جدی گرفت باید به برداشتی ابزارانگارانه فروکاست. در این مقاله نشان میدهم که در پرتو تفسیری روانشناسانه از خواست قدرت چونان میلی مرتبهدومی برای چیرهگشتن بر یک مقاومت میتوان عبارات نیچه دربارهی نیکی رنج را بهگونهای فهمید که در آن باور هنجاری «دستکم برخی رنجها فینفسه نیک هستند» معنا پیدا میکند چرا که رنج به عنوان مقاومت یا مانعی در برابر یک میل مرتبه نخستی چیزی جز یکی از مؤلفههای اصلی خواست قدرت نیست، و ارزشی فینفسه دارد. بر این اساس، تفسیر سادهانگارانهی پارفیتی بیانگر موضع واقعی نیچه نیست.