وحدت ساختاری میان زمان و من استعلایی در نقد عقل محض کانت

نویسندگان

1 استادیار گروه فلسفه دانشگاه تهران

doi
10.22059/jop.2018.225507.1006262
چکیده

در این نوشتار، با تمرکز بر نقش زمان در امکان تألیف میان دو سوی حکم تألیفی پیشینی یا تألیف محض، یعنی شهود محض و مفهوم محض، تلاش می‌شود تا وحدت ساختاری میان این دو سوی تألیف، بر مبنای بنیاد مشترک میان آنها نشان داده شود. امکان تألیف محض، به معنای امکان برقراری وحدت میان زمان، به مثابة شهود محضِ فراگیر، و من استعلایی و محض، به منزلة وحدت خودآگاهی استعلایی و بنیاد تمامیِ مفاهیم محض فاهمه است. برقراری وحدت میان این دو سو، توسط قوة خیال استعلایی صورت می‌گیرد و بدین ترتیب، وحدتِ مورد جستجو، در ساختار خیال استعلایی، یعنی وساطت میان دو حیث پذیرندگی و خودانگیختگی به ظهور می‌رسد. در این مقاله کوشش شده است تا بر مبنای ساختار بنیادینِ شهود محضِ زمان، به مثابة ساختار خودانفعالی یا پذیرندگیِ خودانگیخته، امکان وساطت قوة خیال میان شهود و مفهوم محض، و به واسطة آن، سرانجام – با توجه به تفسیر هایدگر از کانت - امکان وحدت و یکسانیِ آغازین و ناگفته میان ساختار زمان و من استعلایی آشکار شود. امکانی که بنیانگذاری فلسفة استعلایی کانت، یعنی بنیانگذاری سوژة متناهی به مثابة زمان در گروی آن است.