درآمدی بر مؤلفه‏‌های حقوقی دولت؛ بررسی الگوی مدرن غربی و نظام جمهوری اسلامی ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق عمومی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران

2 استاد حقوق عمومی دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22054/tssq.2021.56701.1022
چکیده

 تجدّد در عرصه حاکمیتی و نیل به شور و مشارکت جمعی در تصمیم­گیری­های سیاسی مساله­ای است که قصد و آهنگ آن از میل به تغییرات بنیادین از حکمرانی سلطان­محور[1] به مردم­محور[2] شروع شد. دولت مدرن[3] بعنوان پسایند گونه­های کهن‌پیشه­ حکمرانی، مبنای حاکمیت خود را نه بر پایه­ منابع روحانی بلکه بر بنیان خِرد بشری تعریف کرده و نظام جمهوری ­اسلامی ایران بعنوان مدعی اعمال حاکمیت الهی و مردمی، طبق قانون اساسی، چارچوب سیاسی ـ حقوقی خود را بر پایه­ وحی و فقه بازشناسی کرده ­است؛ اما بعنوان یک موجود سیاسی در سرزمین سیاست و تعامل بین­المللی، نمی­تواند نسبت به اقتضائات دنیای مدرن بالاخص در نظام­سازی سیاسی و حقوقی بی­تفاوت باشد. در همین راستا برای به­سامانی حقوقی و سیاسی و همچنین تمشیت امور عمومی از ابزارهای مدرن در حکمرانی نیز بهره برده ­است؛ لکن از آنجایی که دولت و مدرنیته پدیده‌های متکثر در نظامات فکری و سیاسی هستند، تفاوت­هایی در بازشناسی مؤلفه­های مدرن وجود دارد که موضوع مطالعه­ این مقاله است. این مرقومه با رویکردی توصیفی[4] ـ تبیینی و تجویزی[5] با استفاده از داده­های کتابخانه­ای، پس از بررسی مؤلفه­های برسازنده­ دولت / حکومت، یافته اصلی خود را تفاوت در «مبنا و منشا هنجارساز» دو نظام حقوقی می­بیند. [1]. Governor Oriented[2]. People Oriented[3]. Modern State[4]. Descriptive[5]. Perspective