منشاء هنر از منظر صدرالمتألهین
نویسندگان
1 استادیار گروه معارف دانشگاه تهران
doi
10.22059/jop.2016.61245چکیده
صدرالمتألهین بیش از سایر فیلسوفان مسلمان به بحث و نظر از منشأ هنر و آفرینش هنری میپردازد. به نزد او، خلیفه الهی بودن انسان، عرضه شدن هنرها به انسانها در عوالم ونشئههای پیشین آفرینش، الهام، گرایشهای غریزی بویژه میل به عرضه و به نمایش گذاشتن آثار و خلاقیتها، میل به اتمام و اِکمال آثار و آفرینشها، میل به تزیین و زیباسازی آثار و تجلیّات طائر قدسی از جمله منشاءهای هنر است. این مقاله میکوشد با تکیه بر اشارات پراکنده صدرا در مواضع مختلف او، به بازسازی نظریه او در باب منشأ آفرینش هنری بپردازد که در این میان مفهوم محوری خیال است و منشاء قریب همه آثار هنری محسوب میشود؛ به گونهای که بر اساس علم النفس صدرایی دو قوّه خیال و متخیّله نقش اساسی در آفرینش هنری دارند. قوایی که در پیوند با دریافت خاص از انفصال صور خیالی قرار داشته و دیدگاه متمایز او را از ابنسینا شکل میدهد.