نقش باغچه‌های اشتراکی در بهبود سلامت روانی و پیوند نسلی: شواهدی از شهرک اکباتان تهران

نویسندگان

1 پژوهشگر پسادکتری گروه معماری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران

2 استاد گروه معماری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران

doi
10.22034/uep.2026.570170.1816
چکیده

شهری‌سازی سریع در کلان‌شهرهای ایران، به‌ویژه مجتمع‌های پرتراکمی همچون شهرک اکباتان تهران، به انزوای اجتماعی، تضعیف پیوندهای بین‌نسلی و چالش‌های سلامت روان انجامیده است. این پژوهش با هدف بررسی نقش باغچه‌های اشتراکی خودجوش به‌ عنوان ابزاری کم‌هزینه به منظور ارتقای رفاه روانی و انسجام نسلی و ارائۀ پیامدهای سیاستی برای برنامه‌ریزی پایدار شهری انجام شد. روش پژوهش ترکیبی (کمی ـ کیفی) و جامعۀ آماری آن، ساکنان فعال در باغچه‌های اشتراکی اکباتان بودند. پرسش‌نامه‌ای استاندارد (شامل مقیاس WHO-5، 9 گویه لیکرت و سؤالات باز) میان ۸۸ نفر (نمونه‌گیری هدفمند ـ گلوله‌برفی) توزیع شد. پایایی ابزار با آلفای کرونباخ 0/91 و 0/85 تأیید شد. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزار SPSS (آمار توصیفی، همبستگی پیرسون، آزمون t) و تحلیل مضمون صورت گرفت. یافته‌ها میانگین رفاه روانی 19/12 از ۲۵ و پیوند نسلی 3/83 از ۵ را نشان داد. بالاترین امتیاز به «احساس مفید بودن از یادگیری متقابل» (4/33) تعلق داشت. تفاوت گروه‌های سنی معنادار نبود (0/05