آزمایش مدل منحنی رشد نهفته انگیزش خواندن و نگرش به خواندن با کنترل مقدار خواندن، جنسیت و وضعیت اجتماعی-اقتصادی در دانش‌آموزان دوره ابتدایی شهر یزد: یک پژوهش طولی

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی شاهرود

2 دانشگاه علوم پزشکی کرمان

3

doi
10.22054/jem.2025.81785.3570
چکیده

هدف پژوهش حاضر، آزمایش مدل منحنی رشد نهفته انگیزش خواندن و نگرش به خواندن با کنترل مقدار خواندن، جنسیت و وضعیت اجتماعی-اقتصادی در دانش‌آموزان دورة ابتدایی شهر یزد، بود. روش پژوهش، رشدی و از نوع طولی بود. برای پاسخ‌گویی به سؤال‌های پژوهش از مدل منحنی رشد نهفته استفاده شد. جامعة آماری این پژوهش، شامل کل دانش‌آموزان مشغول به تحصیل در پایه‌های چهارم ابتدایی شهر یزد در سال تحصیلی 1400 تا 1402 بود. از روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای جهت انتخاب نمونه استفاده شد و پرسشنامه بین آن‌ها توزیع شد. نمونة این پژوهش را 300 دختر و 300 پسر تشکیل داد. در این پژوهش، از پرسشنامه انگیزش خواندن (RMQ)، از شیفل و شافنر (2016)، پرسشنامه نگرش به خواندن از مک‌کنا و کیر (1990)، سیاهه مقدار خواندن از بکر و همکاران (2010) و پرسشنامه وضعیت اجتماعی-اقتصادی از گرمارودی و مرادی (1389) استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش آماری رشد نهفته استفاده شد. این تحلیل‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای تحلیل ساختارهای گشتاوری (AMOS)، تحلیل معادلات ساختاری (EQS) و بسته آماری علوم اجتماعی (SPSS) انجام شد. نتایج پژوهش حاکی از این بود که منحنی رشد انگیزش خواندن و نگرش به خواندن به صورت خطی بود و هر دو به صورت کاهشی بودند. جنسیت، هم در ابتدا و هم در پایان سنجش چهارم، پیش‌بین خوبی برای انگیزش خواندن بود و انگیزش خواندن در بین دخترها بیشتر از پسرها بود. اگرچه در ابتدا جنسیت پیش‌بین معنی‌داری برای نگرش به خواندن بود امّا در پایان سنجش، پیش‌بین معنی‌داری نبود. وضعیت اجتماعی-اقتصادی هم در ابتدای سنجش انگیزش خواندن و هم در پایان سنجش چهارم، متغیری پیش‌بین برای انگیزش خواندن بود. وضعیت اجتماعی-اقتصادی نه در ابتدا و نه در پایان سنجش، متغیر معنی‌داری برای سنجش نگرش به خواندن نبود. مقدار خواندن هم در ابتدای سنجش و هم در پایان چهار مرحله سنجش، متغیر پیش‌بین معنی‌داری برای انگیزش خواندن و نگرش به خواندن بود. در پایان، این پژوهش تفاوت‌های بین فردی قوی در انگیزش خواندن و نگرش به خواندن در شروع دانشگاه (عرض از مبدأ) و در طول 4 مرحله سنجش (شیب) در دانش‌آموزان را نشان داد.