معماری بیوفیلیک به‌ عنوان راهبردی برای ارتقای بهره‌وری انرژی شهری: مدل‌سازی تجربی در ارومیه

نویسندگان

1 استادیار گروه معماری، دانشکدۀ معماری، شهرسازی و هنر، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

doi
10.22034/uep.2026.574858.1834
چکیده

شتاب شهرنشینی و افزایش مصرف انرژی، ضرورت بهره‌گیری از رویکردهای نوین طراحی شهری هم‌راستا با طبیعت را برجسته ساخته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش برنامه‌ریزی شهری زیست‌دوست در ارتقای کارایی انرژی کلان‌شهر ارومیه انجام شد. تحقیق با رویکرد کمی ـ تحلیلی و بر پایۀ داده‌های حاصل از پرسشنامۀ تخصصی ۳۶۰ نفر از متخصصان حوزۀ طراحی شهری، انرژی و محیط ‌زیست صورت گرفت و روابط علّی متغیرها با مدل‌سازی معادلات ساختاری ارزیابی شد. نتایج نشان داد تمامی مسیرهای پیشنهادی معنادار هستند. ویژگی‌های کالبدی و طراحی محیطی بیشترین اثر مستقیم را بر کارایی انرژی داشتند، پس از آن فضاهای سبز و دسترسی و ارتباط انسان با طبیعت قرار گرفتند. همچنین، ابعاد روانی ـ اجتماعی انسان و مدیریت و نوآوری زیست‌دوستی نقش میانجی مؤثری ایفا کردند. شاخص‌های برازش مدل نیز وضعیت مطلوبی را نشان دادند. یافته‌ها بیانگر آن است که طراحی شهری زیست‌دوست از طریق بهبود خرداقلیم، ارتقای کیفیت محیطی و تقویت سازوکارهای نهادی می‌تواند به‌ عنوان راهبردی یکپارچه برای توسعۀ شهری کم‌کربن در شهرهای سرد و نیمه‌خشک مورد استفاده قرار گیرد.