تحلیل روابط علّی بین تابآوری اجتماعی و سرزندگی فضاهای شهری در مواجهه با مخاطرات محیطی با استفاده از مدلسازی معادلات ساختاری (مطالعۀ موردی: شهر اسکو)
نویسندگان
1 استادیار، گروه شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
2 گروه طراحی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
3 استادیار، گروه شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
4 استادیار، گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
doi
10.22034/uep.2025.556033.1753چکیده
افزایش بحرانهای محیطی در سالهای اخیر، ضرورت تقویت تابآوری اجتماعی را به یکی از محورهای اصلی برنامهریزی شهری تبدیل کرده است. در اینمیان، سرزندگی فضاهای شهری به عنوان یکی از ابعاد مهم کیفیت محیط، از طریق عواملی همچون تعاملات اجتماعی، تنوع فعالیتها، حضورپذیری، کیفیت محیطی میتواند با تقویت حس تعلق، اعتماد و پیوندهای اجتماعی، توان سازگاری جامعه را در برابر مخاطرات افزایش دهد. تابآوری اجتماعی نیز که بر پایۀ انسجام اجتماعی، مشارکت جمعی، همبستگی و اعتماد عمومی سنجیده میشود، از عناصر بنیادین پایداری شهری است. بر ایناساس، پژوهش حاضر با هدف تحلیل رابطه میان سرزندگی فضاهای شهری و تابآوری اجتماعی، با در نظر گرفتن نقش میانجی «ادراک و آمادگی نسبت به بحرانهای محیطی» شامل آگاهی از خطر، تجربۀ زیستۀ بحران، آمادگی ذهنی و ادراک آسیبپذیری، در شهر اسکو انجام شد. روش پژوهش کمی، مبتنی بر مدلسازی معادلات ساختاری با نرمافزار AMOS بود. جامعۀ آماری شامل کلیۀ شهروندان ۱۸ سال به بالا در شهر اسکو بود و حجم نمونه با فرمول کوکران ۳۸۴ نفر تعیین شد. یافتهها نشان داد سرزندگی فضاهای شهری اثر مستقیم و معناداری بر تابآوری اجتماعی دارد (۰٫۵۲) و از مسیر ادراک و آمادگی نسبت به بحران نیز دارای اثر غیرمستقیم است (0/27). شاخصهای برازش مدل نیز در سطح مطلوب گزارش شد (RMSEA=0.065 ؛CFI=0.92). در مجموع، نتایج نشان میدهد ارتقای سرزندگی فضاهای شهری از طریق بهبود تجربۀ اجتماعی، افزایش آگاهی نسبت به خطر و تقویت انسجام محلی، میتواند زمینهساز تقویت تابآوری اجتماعی باشد و نقش کیفیت فضا و عوامل ادراکی را در شکلگیری تابآوری برجسته سازد.
