تحلیل ساختاری عوامل مؤثر بر احساس امنیت زنان در منطقۀ ۱۲ شهر تهران با تأکید بر مؤلفه‌های هوشمند شهری

نویسندگان

1 پسا‌دکتر‌ی طراحی شهری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی تهران، ایران‌

doi
10.22034/uep.2025.545656.1707
چکیده

افزایش احساس ناامنی در میان زنان، به‌ویژه در مناطق متراکم و فرسودۀ شهری که با سطوح بالای آسیب‌پذیری اجتماعی و کالبدی مواجه‌اند، یکی از چالش‌های اساسی شهرهای معاصر به ‌شمار می‌رود. این مسئله فقط ناشی از وقوع جرم نیست، بلکه بازتابی از ادراک ذهنی زنان نسبت به فضا، میزان نظارت محیطی، کیفیت طراحی شهری و سطح اعتماد به نهادهای شهری است. در منطقۀ 12 شهر تهران، به ‌عنوان یکی از مناطق مرکزی و قدیمی با کمبود زیرساخت‌های هوشمند، احساس امنیت زنان تحت تأثیر هم‌زمان عوامل کالبدی، اجتماعی و فناورانه قرار دارد. هدف پژوهش حاضر، تحلیل ساختاری عوامل مؤثر بر احساس امنیت زنان با تأکید بر مؤلفه‌های هوشمند شهری است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی‌ ـ پیمایشی است. داده‌ها از طریق پرسش‌نامۀ محقق‌ساخته و با استفاده از نمونه‌گیری تصادفی ساده از میان ۳۸۴ زن ساکن منطقۀ 12 تهران گردآوری شد. روایی و پایایی ابزار با آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی تأیید شد و تحلیل داده‌ها با مدل‌سازی معادلات ساختاری در نرم‌افزار SmartPLS نسخۀ 4 انجام گرفت. نتایج نشان داد فناوری‌های هوشمند شهری با اثر کل 0/48 بیشترین نقش را در ارتقای احساس امنیت زنان دارند. کیفیت محیطی و طراحی محیطی پاسخ‌گو نیز به‌ترتیب با اثر کل 0/42 و 0/37 در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. همچنین، تعاملات اجتماعی و اعتماد نهادی با اثر کل 0/24 و 0/22 به‌ عنوان مسیرهای واسطه‌ای، انتقال اثرات کالبدی و فناورانه به احساس امنیت زنان را تسهیل می‌کنند. مقدار ضریب تعیین R² برابر با 0/61 بیانگر برازش مناسب است.