فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تعارض منافع، یکی از چالش‌های اساسی در حکمرانی شهری است که می‌تواند کارآمدی نهادی و اعتماد عمومی را به‌ طور جدی تضعیف کند. در سازمان‌هایی با ساختار پیچیده و چندسطحی مانند شهرداری تهران، تداخل وظایف، روابط غیررسمی و ضعف در نظارت قانونی، زمینۀ شکل‌گیری موقعیت‌های متعدد تعارض منافع را فراهم می‌کند. از این‌رو، تحلیل نهادی این پدیده برای فهم عمیق‌تر ریشه‌های ساختاری و رفتاری آن اهمیت ویژه‌ای دارد. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و ماهیت کاربردی انجام شده و از روش تحلیل مضمون برای استخراج الگوهای مفهومی استفاده کرده است. داده‌ها از طریق ۳۲ مصاحبۀ نیمه‌ساخت‌یافته با مدیران، کارشناسان و اعضای شورای شهر تهران گردآوری شده و از طریق سه مرحلۀ کدگذاری باز، محوری و انتخابی مورد تحلیل قرار گرفته است. یافته‌ها بیانگر آن بوده است که تعارض منافع در شهرداری تهران پدیده‌ای نظام‌مند و چندسطحی است که در تعامل میان ساختارهای سازمانی ـ کارکردی، چارچوب‌های حقوقی ـ قانونی و شبکۀ ذی‌نفعان بازتولید می‌شود. در سطح سازمانی ـ کارکردی، تمرکز نامتوازن قدرت، ابهام در وظایف و وابستگی تصمیم‌ها به سازوکارهای غیررسمی، اصلاحات را ناکارآمد می‌کند؛ در سطح حقوقی ـ قانونی، پراکندگی مقررات و خلأهای قانونی امکان سوءاستفاده و تفسیر سلیقه‌ای را فراهم می‌آورد؛ و در سطح شبکۀ ذی‌نفعان، تعاملات قدرت و دسترسی برخی گروه‌ها زمینۀ بازتولید تعارض منافع را تقویت می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد مدیریت مؤثر این پدیده نیازمند رویکردی تلفیقی است که هم ساختار و قوانین را اصلاح کند و هم شبکه‌های ذی‌نفع و الگوهای رفتاری را مدیریت کند.