فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رشد شتابان و غیرقابل کنترل شهرنشینی در کلان‌شهرهای مرطوب شمال ایران، مانند رشت، باعث تبدیل اراضی کشاورزی و سبز به سطوح نفوذناپذیر شده که به تشدید جزایر گرمایی شهری (SUHI) و کاهش کیفیت زیست شهری منجر شده است. این پژوهش با هدف تحلیل تغییرات بلندمدت کاربری اراضی و پوشش زمین (LULC) و تأثیر آن‌ها بر الگوهای دمای سطح زمین (LST) در رشت از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ انجام شده است. داده‌های حرارتی ماهواره‌های Landsat برای استخراج LST با الگوریتم‌های اختصاصی هر سنجنده به ‌کار گرفته شده و برای رفع نواقص SLC در ETM+، از ترکیب زمانی و نرمال‌سازی پرتوی استفاده شده است. نقشه‌های LULC و ساختار شهری با تصاویر Landsat و Sentinel-2 و استفاده از شاخص‌های طیفی NDVI‏،‏ NDBI‏،‏ DBI و EBBI تولید شده و روابط بین ساختار پوشش و دمای سطح با تحلیل همبستگی کمی بررسی شد. نتایج نشان می‌دهد سهم سطوح ساخته‌شده از حدود 41 درصد به 63 درصد افزایش یافته و پوشش سبز و اراضی کشاورزی کاهش یافته است؛ این تغییرات با افزایش محسوس LST و ثبت بیشترین دما در سال ۲۰۱۶ هم‌زمان بوده است. همبستگی منفی میان NDVI و LST و همبستگی مثبت میان شاخص‌های ساخت‌وساز و دمای سطح، نشان‌دهندۀ تأثیر سطوح نفوذناپذیر بر گرمایش شهری است. در نتیجه، تقویت شبکه‌های سبز ـ آبی و استفاده از مصالح نفوذپذیر برای ارتقای تاب‌آوری حرارتی و برنامه‌ریزی اقلیم‌محور پیشنهاد می‌شود.