فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شهرنشینی شتابان در کشورهای درحال‌توسعه، سکونتگاه‌های غیررسمی را به عنوان نماد نابرابری فضایی گسترش داده و نیاز به راهبردهای عملیاتی و کم‌هزینه را نمایان ساخته است. این پژوهش با هدف طراحی و اعتبارسنجی یک مدل عملیاتی برای کاربست «طب سوزنی شهری» در راستای توانمندسازی و تحقق عدالت فضایی در محلۀ شهید باهنر مشهد انجام شد. مطالعه‌ای کاربردی با رویکرد آمیخته بود که داده‌های آن از ۳۷۵ ساکن (نمونه‌گیری خوشه‌ای) و ۲۰ متخصص (نمونه‌گیری هدفمند) به ‌وسیلۀ پرسشنامه (پایایی: 0/87)، مصاحبه و گروه متمرکز گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با تلفیق AHP-TOPSIS و آمار استنباطی انجام گرفت. یافته‌ها نشان داد مدل AHP-TOPSIS با اولویت‌دهی به تراکم مشکلات (0/42) ابزاری مؤثر برای اولویت‌بندی نقاط بحرانی است. رابطۀ قوی و معناداری بین وضعیت کالبدی و ادراک عدالت فضایی (0/73=r) مشاهده شد و شاخص کالبدی به عنوان قوی‌ترین پیش‌بین عدالت (β= ۰/۵۲) شناسایی شد. همچنین، سرمایه اجتماعی نسبتاً قوی محله (میانگین: 3/65) و ارتباط مثبت آن با تمایل به مشارکت (0/55=r)، بستر مناسبی برای مداخلات مشارکتی فراهم می‌کند. در نهایت، طرح‌های عملیاتی کم‌هزینه و مشارکتی برای نقاط اولویت‌دار طراحی شد. در نتیجه، طب سوزنی شهری در چارچوب یک مدل علمی ـ مشارکتی می‌تواند به عنوان راهبردی کاتالیزور برای آغاز فرایند توانمندسازی و حرکت به سوی عدالت فضایی در این بافت‌ها عمل کند.