فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف این پژوهش، شناسایی و تحلیل سیستمی موانع استقرار بودجه‌‌ریزی عملیاتی در شهرداری تبریز است. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل تماتیک انجام شد. داده‌ها از سه منبع شامل مرور نظام‌‌مند پیشینه، بررسی قوانین و اسناد رسمی و مصاحبه‌های نیمه‌‌ساختاریافته با مدیران و کارشناسان جمع‌‌آوری شد. تحلیل داده‌ها در نرم‌‌افزار MAXQDA انجام شد و به ‌منظور نمایش روابط علّی میان موانع، از نمودارهای علّی ـ معلولی (CLD) در نرم‌‌افزار Vensim بهره گرفته شد. همچنین، برای سنجش اعتمادپذیری کدگذاری‌‌ها، از روش توافق درون‌‌موضوعی استفاده شد و میزان توافق میان دو کدگذار ۸۲ درصد برآورد شد. یافته‌ها نشان داد موانع استقرار بودجه‌‌ریزی عملیاتی در سه تم اصلی قابل طبقه‌‌بندی‌‌اند: موانع ناشی از ویژگی‌های محیطی، موانع ناشی از منابع سازمانی و موانع ناشی از توانمندی سازمانی. در میان موانع محیطی، تمرکزگرایی، ملاحظات سیاسی، ضعف قوانین، بی‌‌ثباتی اقتصادی و محدودیت مشارکت ذی‌‌نفعان بیشترین نقش بازدارنده را دارند. در سطح منابع سازمانی نیز کمبود منابع مالی پایدار، ضعف زیرساخت‌های اطلاعاتی، کمبود نیروی انسانی متخصص و نبود سامانه‌های یکپارچۀ مالی از چالش‌های مهم به شمار می‌‌روند. علاوه بر این، ضعف فرهنگ پاسخ‌گویی، نگرش کوتاه‌‌مدت مدیران، عدم هم‌‌راستایی برنامه و بودجه و فقدان استراتژی کلان، مهم‌ترین موانع توانمندی سازمانی هستند. بر اساس نمودارهای CLD و الگوی مفهومی استخراج‌‌شده، میان موانع شناسایی‌‌شده ۲۱ حلقۀ بازخوردی (۱۳ مثبت و ۸ منفی) وجود دارد که بیانگر پویایی و درهم‌‌تنیدگی ساختار موانع است. نتایج نشان می‌‌دهد تحقق پایدار بودجه‌‌ریزی عملیاتی مستلزم اصلاح هم‌‌زمان ساختار حکمرانی، تقویت زیرساخت‌های اطلاعاتی، توانمندسازی سرمایه انسانی و نهادینه‌‌سازی فرهنگ عملکردمحور در شهرداری است.