تحلیلی بر جمعیت‌پذیری و توسعۀ شهری با تأکید بر پایداری منابع آب (مطالعۀ موردی: شهر یزد)

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا، جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه یزد

2 دانشجوی دکتری رشتة جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه یزد

doi
10.22059/jhgr.2017.222203.1007355
چکیده

در پژوهش پیش رو، در مرحلة اول به ارزیابی پایداری منابع آب شهر یزد براساس مدل‌های توسعة شهری پایدار پرداخته شد و سپس جمعیت بهینة یزد براساس تأمین آب مورد نیاز در سال 1395 تعیین شد. بر‌اساس ماهیت هدف‌گذاری، از روش تحقیق ترکیبی (اطلاعات کیفی پشتوانه‌ای برای اطلاعات کمی) استفاده شد. در این پژوهش، با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای، فرم‌های پایدار شهری بررسی و در ادامه، مدل‌های پایداری منابع آب شناسایی شد. وضعیت منابع آبی استان، دشت یزد-اردکان و شهر یزد با استفاده از اسناد مرتبط تعیین و سپس با استفاده از تحلیل‌های کمی، جمعیت بهینة شهر بر‌اساس دو گزینة تولید و مصرف آب محاسبه شد. نتایج پژوهش، نشان می‌دهد دشت یزد-اردکان فقط 2 درصد از منابع آب زیرزمینی استان را دارد؛ در‌حالی‌که 58/82 درصد جمعیت شهری استان، در شهر یزد ساکن‌اند و 80 درصد آب مورد نیاز از منابع سطحی تأمین می‌شود که متعلق به آب انتقالی از زاینده‌رود در فاصلة 330 کیلومتری است؛ بنابراین برای تعیین اندازة بهینة جمعیت و پایداری شهر بر‌اساس مدل‌های ویلیامز و هال، شهر یزد در ارتباط با منابع آبی، شهر پایداری نیست و براساس عدم وابستگی به خارج از حوزة نفوذ، ادامة حیات در آن ممکن نیست و حتی با وابستگی به خارج از حوزة نفوذ (آب انتقالی از زاینده‌رود) 59000 نفر جمعیت مازاد دارد. از این رو، باید در جهت کنترل جمعیت از یک سو و مصرف بهینة آب از سوی دیگر، تدابیر لازم اندیشیده شود.