بررسی نقش ادراک عدالت اجتماعی بر مشارکت شهروندان: نقش میانجی اعتماد به شوراهای شهر (مطالعۀ موردی: شهر بابل)

نویسندگان

1 استادیار، گروه مدیریت، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 استادیار، گروه خط مشی و ادارۀ امور عمومی، دانشکدۀ مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه مدیریت، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22034/uep.2025.551812.1734
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر ادراک عدالت اجتماعی بر مشارکت شهروندان با نقش میانجی اعتماد به شوراهای شهر در شهر بابل انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش‌شناسی، توصیفی ـ پیمایشی از نوع همبستگی است. متغیرهای اصلی شامل ادراک عدالت اجتماعی (در سه بعد عدالت توزیعی، رویه‌ای و تعاملی)، اعتماد به شوراها (به عنوان متغیر میانجی)، و مشارکت شهروندان (به عنوان متغیر وابسته) هستند. جامعۀ آماری شامل کلیۀ شهروندان شهر بابل در نیمۀ دوم سال ۱۳۹۶ است که با استفاده از جدول کرجسی و مورگان، حجم نمونه ۳۶۸ نفر تعیین و از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای و سپس تصادفی ساده استفاده شد. داده‌ها با استفاده از پرسش‌نامه‌های استاندارد ادراک عدالت اجتماعی از نیهوف و مورمان (1993)، اعتماد نهادی از مایر و دیویس (1999) و مشارکت اجتماعی از چوپانی (2010) گردآوری و پایایی آن‌ها با ضریب آلفای کرونباخ بالاتر از 0/7 تأیید شد. تحلیل داده‌ها از طریق مدل‌یابی معادلات ساختاری با نرم‌افزار لیزرل و تحلیل‌های توصیفی با اس.پی.اس.اس. انجام گرفت. یافته‌های آماری نشان داد ادراک عدالت اجتماعی تأثیر مستقیم و معناداری بر مشارکت شهروندان ندارد (β=0.05, p>0.05)، اما بر اعتماد به شوراها تأثیر مثبت و معناداری دارد (β=0.55, p<0.01) و اعتماد به شوراها نیز به طور معنادار بر مشارکت شهروندان اثرگذار است (β=0.63, p<0.01). به ‌این‌ترتیب، اعتماد به شوراها نقش میانجی کامل در رابطۀ بین ادراک عدالت اجتماعی و مشارکت شهروندان ایفا می‌کند (β=0.25, p<0.01). این نتایج بیانگر آن است که در شرایط محلی شهر بابل، ارتقای سطح اعتماد عمومی به شوراها می‌تواند سازوکار مؤثری برای افزایش مشارکت شهروندی از مسیر تقویت ادراک عدالت اجتماعی باشد.