تحلیل وضعیت تاب‌‏آوری در بافت‏‌های فرسودۀ شهری (مورد مطالعه: منطقۀ 4 شهرداری تهران)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، جغرافیا و برنامه‌‏ریزی شهری، واحد یادگار امام، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران‌

2 استاد، گروه جغرافیا، واحد یادگار امام، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار، گروه جغرافیا، واحد یادگار امام، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22034/uep.2025.542144.1690
چکیده

بحث تاب‌آوری بافت‌های فرسوده از بحث‌های مهم در برنامه‌ریزی شهری است. بافت‌های فرسوده بخشی از شهر هستند که موجب کاهش سطح تاب‌آوری می‌شود و سیاست‌های به‌کارگرفته‌شده در این‌گونه بافت‌ها که دارای آثار قدیمی نیز هستند نمود بیشتری پیدا می‌کند. هدف پژوهش، تحلیل وضعیت تاب‌آوری در بافت‌های فرسودۀ منطقۀ ۴ شهرداری تهران است. پژوهش از نظر هدف، کاربردی؛ از نظر ماهیت، اکتشافی و از نظر روش، کیفی ـ کمی است. روش جمع‌آوری داده‌ها کتابخانه‌ای است. جامعۀ آماری را ۸۰ نفر از کارشناسان شهرداری منطقۀ ۴، اساتید شهرسازی و دانشجویان دکتری تشکیل می‌دهند. روش نمونه‌گیری مورد استفاده در پژوهش غیر احتمالی و از نوع گلوله برفی بوده است. ا‌بزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه از نوع بسته است. برای تحلیل داده‌ها از تیم پانل دلفی استفاده شده است. بر این‌اساس، کارشناسان به شاخص‌های کالبدی و محیطی، اجتماعی، اقتصادی و مدیریتی استخراج‌شده از مبانی نظری و اسناد محدودۀ مورد مطالعه امتیاز می‌دهند. نتایج تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد وضعیت ۲۰ معیار مدیریتی ـ سیاسی در ۳ شاخص قوانین و مقررات، آموزش و حمایت و نظارت نامطلوب است. وضعیت ۲۰ معیار اقتصادی در ۴ شاخص امکانات و زیرساخت‌ها، فعالیت و اشتغال، توانایی جبران خسارت و توانایی برگشت به شرایط مناسب نامطلوب است. وضعیت ۲۰ معیار کالبدی ـ محیطی در ۴ شاخص فرسودگی، دسترسی، آسیب‌پذیری و مقاومت نامطلوب است. وضعیت ۲۵ معیار اجتماعی ـ فرهنگی در ۵ شاخص امنیت، خدمات، سنت و فرهنگ، مشارکت و همبستگی و آگاهی و آموزش نامطلوب است. می‌توان نتیجه گرفت که سطح تاب‌آوری در بافت‌های فرسودۀ منطقۀ ۴ شهرداری تهران در تمام ابعاد یادشده پایین است.