فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بازارهای ایرانی ـ اسلامی همواره به ‌عنوان نماد هویت ایرانی ـ اسلامی برای شهرها تلقی شده است. مجاورت این بازارها با مسجد، وجه تمایز جالب‌ توجه این بازارها با بازارهای تاریخی موجود در کشورهای غربی است. این امر بستر مناسبی را برای ایجاد هم‌افزایی بین صنوف و کسبۀ حاضر در بازار فراهم آورده است. این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر مشارکت اجتماعی اصناف در بازارهای ایرانی ـ اسلامی و به طور خاص بازار وکیل شیراز انجام شده است. به این‌منظور، ۱۳ نفر از کسبۀ باسابقه و قدیم به صورت هدفمند و با روش گلوله‌برفی انتخاب و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق گردآوری شدند. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش نظریۀ‌ زمینه‌ای صورت گرفت. عوامل کلیدی مؤثر بر مشارکت اجتماعی اصناف در سه دستۀ کلی اخلاق فردی (شامل مذهب و ارزش‌های فردی)، اخلاق مدنی (شامل اعتماد و اقتصاد) و جامعۀ سیاسی (شامل دولت و ساختار نهادی) طبقه‌بندی شد. ضمن ارائۀ یک مدل نظری، نقش این عوامل در شکل‌گیری و پایداری مشارکت اجتماعی اصناف تبیین شده است. کد نظری اخلاق فردی به ‌عنوان عوامل پیش‌نیاز، زمینۀ شکل‌گیری مشارکت اجتماعی را در میان اصناف فراهم می‌کنند. عوامل میانجی با ایجاد ارتباط بین ارزش‌های فردی و ساختارهای نهادی، نقش کلیدی در بروز و استمرار اخلاق مدنی دارند. در نهایت، عوامل پشتیبان شامل کد نظری جامعۀ سیاسی، ثبات و تداوم این فرایند را تضمین می‌کنند. نتایج این پژوهش می‌تواند برای سیاست‌گذاران و فعالان حوزۀ بازارهای ایرانی ـ اسلامی، در جهت تقویت مشارکت اجتماعی اصناف و بهبود عملکرد این بازارها مفید واقع شود.