فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

طرح جامع 1386 تهران به‌ عنوان یکی از تلاش‌های شاخص در برنامه‌ریزی شهری ایران، با هدف عبور از ناکامی‌های طرح‌های پیشین و با اتخاذ رویکردی نوین، تدوین شد. این پژوهش به تبیین چالش‌ها و نارسایی‌های این برنامه و دسته‌بندی راهکارهای پیشنهادی برای ارتقای آن بر اساس پژوهش‌های گذشته می‌پردازد.این مطالعه با بهره‌گیری از روش مرور نظام‌مند، ۱۲۳ سند علمی مرتبط منتشرشده بین سال‌های ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۲ را مورد بررسی قرار داد. داده‌ها بر اساس چارچوبی تحلیلی متمرکز بر قوت‌ها و ضعف‌های فرایند تهیه، محتوا، تصویب، پایش، موانع اجرایی و راهکارهای تحقق‌پذیری استخراج شدند. تحلیل داده‌ها با ترکیب روش‌های مرور نظام‌مند به منظور شناسایی فراوانی و فراترکیب مبتنی بر تحلیل محتوا و کدگذاری سه‌مرحله‌ای انجام گرفت.تحلیل کمی نشان داد در مطالعات پیشین، تأکید بیشتری بر ضعف‌های طرح (۶۰ درصد کدها) نسبت به قوت‌های آن (۷ درصد) وجود داشته است و راهکارهای پیشنهادی حدود ۳۲ درصد کدها را شامل می‌شوند. ضعف‌های محتوایی (به‌ویژه کالبدی)، مدیریتی و فرایندی بیشترین فراوانی را در میان انتقادها داشتند. تحلیل کیفی آسیب‌های اصلی را در سه دستۀ ضعف‌های فرایندی (شکست نهادسازی، ناهماهنگی، مشارکت ناکافی، انتخاب مشاور)، محتوایی (فقدان مبنای نظری، داده‌های ناکافی، بی‌توجهی به مسائل کلیدی همچون حریم و مسکن، ناسازگاری درونی) و مدیریتی (عدم همکاری بین‌بخشی، مشکلات مالی، نظارت ناکافی) طبقه‌بندی کرد. راهکارهای پیشنهادی نیز عمدتاً بر اصلاحات محتوایی (توجه به محیط ‌زیست، میراث، مسکن، عدالت)، اصلاحات فرایندی (شفافیت در انتخاب مشاور، تدوین متدولوژی واحد، پایگاه‌ داده، مشارکت واقعی) و تقویت سازوکارهای اجرایی و نظارتی (نهادسازی پایدار، تأمین مالی، الزامات قانونی، پایش مستمر) تأکید دارند.