فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با رشد جمعیت سالمندان، تحقق عدالت فضایی در توزیع خدمات شهری به ضرورتی اجتناب‌ناپذیر تبدیل شده است. این پژوهش با هدف سنجش عدالت فضایی در شاخص‌های شهر دوستدار سالمند در مشهد انجام شد. این مطالعه به روش توصیفی ـ تحلیلی و با مشارکت ۴۰۵ سالمند ۶۰ سال به بالا انجام شد. داده‌ها از طریق پرسشنامۀ استاندارد WHO و مشاهدات میدانی گردآوری و با آزمون ANOVA و GIS تحلیل شدند. یافته‌ها نابرابری فضایی چشمگیری را نشان داد. میانگین رضایت از شاخص‌های فیزیکی شامل فضاهای باز (3/85)، ساختمان‌های عمومی (3/62) و مسکن (3/56) به طور معناداری بالاتر از شاخص‌های اجتماعی ـ حمایتی مانند احترام و پذیرش اجتماعی (2/42)، حمل‌ونقل (2/49) و حمایت اجتماعی و خدمات بهداشتی (2/52) بود. تحلیل‌های فضایی، مناطق ۷، ۸، ۹ و ۱۳ را برخوردار و مناطق ۱، ۳، ۴ و ۶ را محروم شناسایی کرد. نقشه‌های خوشه‌بندی، مناطق مرکزی و جنوبی را به عنوان نقاط داغ با نیاز فوری به مداخله مشخص کرد. تفاوت انتظارات سالمندان نیز بر ارزیابی آنان اثرگذار است؛ به‌ گونه‌ای که سالمندان مناطق مرفه رضایت کمتری و سالمندان مناطق محروم رضایت بیشتری ابراز کرده‌اند. این امر نشان می‌دهد ابزارهای کمی و فضایی کافی نیست و ترکیب آن‌ها با داده‌های کیفی برای درک عمیق‌ عدالت فضایی ضروری است. در مجموع، نتایج پژوهش تأکید دارد تحقق عدالت فضایی در مشهد نیازمند مداخلاتی چندجانبه شامل توسعۀ فضاهای باز، بهبود حمل‌ونقل عمومی، ارتقای خدمات بهداشتی ـ اجتماعی و تقویت مشارکت و شمول اجتماعی سالمندان است.