فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کافه‌های خیابانی به‌ عنوان فضاهای اجتماعی ـ اقتصادی در شهرهای ایران به‌تدریج ظهور یافته‌اند و دارای پتانسیل قابل توجهی برای ارتقای کیفیت فضاهای عمومی هستند. با این‌حال، گسترش این فضاها غالباً بدون برنامه‌ریزی دقیق و هماهنگی با ساختار کالبدی ـ اجتماعی شهر رخ داده است. هدف این پژوهش، بررسی ارتباط حضور کافه‌های خیابانی با ابعاد مختلف کیفیت فضاهای شهری در بلوار ارم همدان است.روش این مطالعه توصیفی ـ تحلیلی و کاربردی است. جامعۀ آماری شامل کارکنان کافه‌ها و استفاده‌کنندگان مداوم بلوار ارم ـ شامل افرادی که مسیر تردد روزانه یا محیط کارشان در این بلوار قرار دارد و نیز کسانی که برای فعالیت‌های ورزشی یا پیاده‌روی از آن استفاده می‌کنند ـ بود. نمونه‌گیری به‌ صورت هدفمند و در دسترس انجام شد و پرسشنامه‌ای با روایی محتوایی و ضریب آلفای کرونباخ 0/94 میان ۳۸۰ نفر توزیع و تکمیل شد. داده‌ها با استفاده از آزمون‌های آماری ناپارامتریک مناسب مانند کای ـ اسکوئر و فریدمن در نرم‌افزار SPSS تحلیل شدند.نتایج نشان داد شاخص «سرزندگی و نشاط شهری» با میانگین 3/44 بالاترین مقدار را داشته و بیانگر نقش کافه‌های خیابانی در افزایش پویایی فضایی، تعاملات اجتماعی و امنیت روانی است. همچنین، شاخص‌های «اقتصاد محلی» (میانگین 3/40) و «زیبایی‌شناسی» (میانگین 3/33) عملکرد مطلوبی داشتند. در مقابل، ابعاد «پیاده‌مداری» (میانگین 3/09) و «محیط ‌زیست شهری» (میانگین 2/88) ضعیف‌تر ارزیابی شدند و نیازمند توجه بیشتری هستند.یافته‌ها نشان می‌دهند کافه‌های خیابانی فراتر از کارکرد فقط مصرفی می‌توانند بستری برای تقویت سرمایه اجتماعی، افزایش پویایی شهری و ارتقای کیفیت زندگی فراهم کنند. نوآوری این مطالعه در ارزیابی هم‌زمان شاخص‌های اجتماعی، روان‌شناختی، زیبایی‌شناختی، اقتصادی و محیط ‌زیستی است که تصویری جامع از نقش کافه‌های خیابانی در کیفیت فضاهای عمومی ارائه می‌دهد و می‌تواند به ‌عنوان مرجع برای سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی انسان‌محور در شهرهای مشابه مورد استفاده قرار گیرد.