فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمهدر دنیای امروز، افزایش جمعیت شهرها و پیچیدگی‌های مدیریت شهری، چالش‌های فراوانی را برای جوامع شهری به همراه آورده است. پاسخ به این چالش‌ها و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان از اهداف اصلی نهادهای مدیریتی شهرها است. در این راستا، توسعۀ شهرهای هوشمند به ‌عنوان راه‌حلی نوین و مؤثر مطرح شده و توجه زیادی به خود جلب کرده است، چرا که توسعۀ شهر هوشمند به عنوان یک پدیدۀ چند‌بعدی و چالش‌برانگیز، اهمیت زیادی در بُعد‌های اجتماعی، اقتصادی، و زیست‌محیطی دارد. از طرفی، با توجه به افزایش جمعیت شهری و رشد زیاد شهرنشینی، نیاز به مدیریت هوشمند و بهینۀ منابع و خدمات شهری از اهمیت فراوانی برخوردار است. این پژوهش با هدف ارائۀ الگوی معیارهای فناورانه برای توسعۀ شهر هوشمند، با تأکید بر ابعاد فناورانه و با تمرکز بر شهر تهران انجام شده است.مواد و روش‌هابرای دستیابی به این هدف، نخست اطلاعات از طریق روش‌های مطالعات کتابخانه‌ای و مقالات شبکۀ جهانی اطلاعات جمع‌آوری شد. سپس، با استفاده از تحقیقات میدانی یعنی تدوین پرسشنامه به منظور توصیف دیدگاه جامعه مورد پژوهش بهره گرفته خواهد شد. در این پژوهش از سه پرسشنامه استفاده شد: پرسشنامۀ اول روش دلفی فازی که به تعیین ابعاد و معیارهای اصلی شهر هوشمند به کار گرفته شد که در این راستا، هفت بعد اصلی شامل مردم هوشمند، محیط هوشمند، اقتصاد هوشمند، زندگی هوشمند، حمل‌و‌نقل هوشمند، فناوری و زیرساخت، و حکمرانی و مدیریت هوشمند شناسایی و مورد بررسی قرار گرفتند. ابتدا، تکنیک دلفی فازی برای غربال‌سازی معیارها و شناسایی معیارهای اساسی به‌ کار گرفته شد. سپس، پرسشنامۀ دوم با استفاده از روش دیمتل، شدت و جهت روابط میان معیارها تعیین شد و معیارهای تأثیرگذار و تأثیرپذیر شناسایی شدند. در نهایت، با پرسشنامۀ سوم روش بهترین ـ بدترین، وزن معیارها و زیرمعیارها محاسبه و اولویت‌بندی نهایی ارائه شد.یافته‌هانتایج این پژوهش نشان داد معیارهای حکمرانی و مدیریت هوشمند، فناوری و زیرساخت هوشمند و اقتصاد هوشمند به ‌عنوان مهم‌ترین معیارهای تأثیرگذار در توسعۀ شهر هوشمند در تهران شناخته می‌شوند، در حالی که معیار زندگی هوشمند بیشترین تأثیرپذیری را دارد. بنابراین، معیارهای حکمرانی و مدیریت هوشمند با رتبۀ 1، فناوری و زیرساخت هوشمند با رتبۀ 2 و اقتصاد هوشمند با رتبۀ 3 به‌ عنوان مهم‌ترین معیارهای تأثیرگذار در توسعۀ شهر هوشمند در تهران شناخته می‌شوند، در حالی که معیار زندگی هوشمند با رتبۀ 7 و محیط هوشمند با رتبۀ 6 بیشترین تأثیرپذیری را دارد. زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات در تهران به پیشرفت‌های بیشتری نیاز دارد تا بتواند به یک شبکۀ هوشمند گسترده تبدیل شود.یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهند توسعۀ شهر هوشمند در تهران با توجه به شاخص‌های حکمرانی هوشمند، زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات، اقتصاد هوشمند، و کیفیت زندگی می‌تواند به میزان زیادی به الگوهای موفق در سایر کشورها نزدیک شود. با بررسی شاخص‌های مشابه در شهرهای پیشرو مانند سنگاپور، سئول و هلسینکی، ضعف‌ها و قوت‌های تهران قابل ارزیابی است.نتیجه‌گیریپژوهش حاضر نشان می‌دهد تهران در مقایسه با سایر شهرهای هوشمند جهان، نیازمند سرمایه‌گذاری بسیار بالا در حوزه‌های مختلف از جمله حکمرانی هوشمند، زیرساخت‌های فناوری، اقتصاد هوشمند و کیفیت زندگی است. بر اساس یافته‌های این پژوهش، با توجه به وجود ظرفیت‌های بالقوه در تهران، می‌توان از تجارب موفق دیگر شهرها در توسعۀ شهر هوشمند استفاده کرد و برنامه‌های مشابهی را برای تهران پیاده‌سازی کرد.بر اساس یافته‌های پژوهش، زیرساخت‌های فناوری در تهران هنوز در مراحل اولیۀ توسعه قرار دارند و استفاده از فناوری‌های پیشرفته‌ای نظیر IoT به شکل گسترده در سطح شهر هنوز محقق نشده است. لذا، افزایش سرمایه‌گذاری در این حوزه می‌تواند به افزایش کارایی شهری و کاهش مشکلات محیطی کمک کند.