فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

علم پیشین الهی یکی از مسایل مهم و پیچیده در الهیات به‌شمار می‌رود. پیش‌از خلقت، خداوند متعال چگونه به اشیاء آگاهی داشته است؟ به‌واسطة صور مرتسمه است یا به‌نحو علم حصولی و یا علم حضوری؟ و یا به‌باور برخی، باید منکر این نوع علم شد. خواجه نصیرالدین طوسی دیدگاه مشاء پیرامون علم پیشین الهی را در پنج‌محور به نقد کشیده است. ازجانب دیگر، ملاصدرا با اینکه با رأی حکمای مشاء موافق نبوده و خود، دیدگاه دیگری ارائه کرده است؛ اما تمام انتقادات خواجه را پاسخ داده است. در این پژوهش به روش تحلیلی–منطقی، پنج انتقاد خواجه به‌لحاظ مبنایی و ساختاری مورد ارزیابی و بررسی مجدد قرار گرفته است. در ادامه مشخص خواهد شد، نظریة ملاصدرا در مورد علم پیشین الهی که معروف به علم اجمالی در عین کشف تفصیلی است، از برخی مبانی منسوب به خواجه اتحاذ شده است.