بررسی عوامل اقتصادی و محیطزیستی مؤثر بر انتشار دیاکسیدکربن در ایران: نقش گردشگری، انرژیهای تجدیدپذیر و رشد اقتصادی
نویسندگان
1 استاد، گروه توسعه اقتصادی و برنامهریزی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه اقتصاد، گرایش توسعه و برنامه ریزی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
doi
10.22080/jtpd.2025.29335.4002چکیده
زمینه و هدف: این پژوهش به بررسی عوامل اقتصادی و محیط زیستی مؤثر بر انتشار دیاکسیدکربن در ایران با درنظرگرفتن نقش گردشگری، انرژیهای تجدیدپذیر و رشد اقتصادی پرداخته است با توجه به چالشهای فزایندۀ ناشی از تغییرات اقلیمی و افزایش انتشار گازهای گلخانهای، بهویژه دیاکسیدکربن (CO2)، هدف اصلی مطالعه، تحلیل رابطۀ بین ورود گردشگران، مصرف انرژیهای فسیلی و تجدیدپذیر، رشد اقتصادی، توسعۀ مالی، تشکیل سرمایۀ ثابت ناخالص و جمعیت با میزان انتشار CO2 در ایران است. روششناسی: دادههای سالانه مربوط به سالهای 1990 تا 2023 گردآوری شده و با استفاده از آزمونهای ریشه واحد و مدل خودرگرسیون با وقفههای توزیعی (ARDL) مورد تحلیل قرار گرفتهاند. این روش امکان بررسی تأثیرات کوتاهمدت و بلندمدت متغیرها را بر انتشار کربن فراهم میآورد. یافتهها: نتایج حاکی از آن است که ورود گردشگران و مصرف انرژیهای فسیلی تأثیر مثبت و معناداری بر انتشار CO2 دارند؛ درحالیکه استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر میتواند به کاهش این انتشار کمک کند. این یافتهها بیانگر آن است که توسعۀ گردشگری بدون توجه به نوع مصرف انرژی، میتواند به افزایش آلودگی محیط زیستی منجر شود. نتیجهگیری: نتایج تحقیق بر اهمیت توسعۀ زیرساختهای انرژی تجدیدپذیر در صنعت گردشگری تأکید دارد. همچنین میتواند به سیاستگذاران در طراحی راهبردهای مؤثر برای کاهش انتشار کربن و ترویج توسعۀ پایدار کمک کند. نوآوری و اصالت: نوآوری اصلی پژوهش، استفاده از مدل ARDL برای تحلیل روابط دینامیک میان متغیرها و بررسی همزمان تأثیرات کوتاهمدت و بلندمدت است.