شناسایی چالش‌های به‌کارگیری حقوق مالکیت فکری در صنعت گردشگری

نویسندگان

1 مازندران

2 سیاست گذاری علم و فناوری، گروه مدیریت صنعتی، دانشکده علوم افتصاد و اداری، دانشگاه مازندران ، بابلسر،

3 مدیریت صنعتی، دانشکده علوم افتصاد و اداری، دانشگاه مازندران ، بابلسر،

4 ، مدیریت صنعتی، دانشکده علوم افتصاد و اداری، دانشگاه مازندران ، بابلسر، ایران.

doi
10.22080/jtpd.2025.29657.4014
چکیده

زمینه و هدف: نظر به اینکه مناطق مختلف گردشگری دانش‌ها و کالاها و نمودهای فرهنگی مخصوص به خود را دارند، مالکیت فکری با ایجاد حق انحصاری و حمایت‌های حقوقی برای این آثار موجب ارتقا و شناخته شدن برند مقصد گردشگری و حفظ و تجاری­سازی این آثار و در نتیجه جذب گردشگر می‌شود. حمایت از صنعت گردشگری از طریق حقوق مالکیت فکری در حال ایجاد و استفاده از مصادیق آن جهت افزایش ظرفیت بهروری و رونق تجارت در این صنعت متداول گردیده، اما اجرایی شدن آن در این صنعت در کشور ما همواره با موانعی روبه­رو بوده است و با توجه به شکاف مطالعاتی در این زمینه در این مقاله به دنبال شناسایی این موانع از دیدگاه متخصصین این حوزه هستیم. روش­ شناسی: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و به روش کیفی است. با تعداد 18 نفر از متخصصین حوزۀ مالکیت فکری و گردشگری، به ­صورت نمونه ­گیری هدف­مند و گلوله ­برفی مصاحبۀ نیمه ساختاریافته انجام شد، تجزیه ­و تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمون و به کمک نرم ­افزار مکس کیودا انجام گرفت. یافته ­ها: چالش‌های موجود جهت به­کارگیری حقوق مالکیت فکری در صنعت گردشگری که در پژوهش حاضر شناسایی شدند عبارت­اند از: چالش در ساختار فرهنگی، نظام قانونی، نظام دادرسی، ساختار اجرایی، سیاست‌های تدوین­شده و چالش در منابع و ابزارهای اجرایی نهادها. نتیجه ­گیری و پیشنهادات: براساس نتایج تحقیق چنانچه کارکردهایی مانند نظام قانونی، ساختار فرهنگی، نظام دادرسی، مدیریت اجرایی، سیاست گذاری دولت و منابع و ابزارهای اجرایی نهادها به­درستی انجام نشود، زمینۀ اجرای نظام حمایتی حقوقی در صنعت گردشگری فراهم نمی‌شود و لازم است سیاست­گذاران صنعت گردشگری با شناسایی چالش‌ها و ارائۀ راهکارهای مناسب جهت اجرای مالکیت فکری در صنعت گردشگری زمینه را برای حمایت و توسعۀ صنعت گردشگری فراهم کنند. نوآوری و اصالت: این پژوهش با بررسی چالش‌ها و ارائۀ راهکارهای موجود جهت اجرای حقوق مالکیت فکری در صنعت گردشگری که توسط سایر محققین مورد بررسی قرار نگرفته است، دارای نوآوری می‌باشد و یافته‌های حاصل از این پژوهش به توسعۀ دانش موجود در خصوص ضرورت اجرای حمایت‌های حقوقی در صنعت گردشگری کمک می‌کند.