تحلیل زمینه‌ها و علل شکل‌گیری تعارض در مقصدهای گردشگری روستایی (مطالعۀ موردی: شهرستان طرقبه و شاندیز)

نویسندگان

1 استادیار، جغرافیای گردشگری، گروه تحقیقات جغرافیایی، دانشکدۀ، دانشگاه اولو، اولو، فنلاند.

2 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران.

3 دانشیار، گروه جغرافیا، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران.

4 استاد، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران.

doi
10.22080/jtpd.2025.29177.3989
چکیده

زمینه و هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویت‌بندی علل و زمینه‌های شکل‌گیری تعارض میان ذی­نفعان مقاصد گردشگری روستایی شهرستان طرقبه و شاندیز صورت گرفته است.روش ­شناسی: این پژوهش از نظر هدف، بنیادی-کاربردی و از نظر ماهیت روش‌شناسی، کیفی می‌باشد. داده‌های مورد نیاز در بخش نظری از طریق روش اسنادی و در بخش میدانی با استفاده از مصاحبۀ باز با 81 نفر از نمایندگان 9 گروه ذی­نفع شناسایی شده در 19 روستای گردشگری واقع در سه محور اصلی گردشگری شهرستان طرقبه و شاندیز، شامل: چهار روستا از دهستان ابرده در بخش شاندیز، پنج روستا از دهستان جاغرق و ده روستا از دهستان طرقبه در بخش طرقبه، در بازۀ زمانی سال‌های ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۳، جمع‌آوری گردید. همچنین، به منظور رتبه‌بندی و ارزش‌گذاری علل استخراج شده، از نظرات 17 نفر از خبرگان بهره گرفته شد. تجزیه­وتحلیل داده‌ها با استفاده از ابزار توسعۀ کیفیت (QFD) و روش تجزیه­ و ­تحلیل اثرات و حالات خطا (FMEA) صورت پذیرفت و درنهایت، نمودار علت و معلول علل تعارض ترسیم گردید.یافته ­ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که مهم‌ترین زمینه‌های تعارض میان ذی­نفعان در مقاصد گردشگری روستایی طرقبه و شاندیز عبارت­اند از: تفاوت در اهداف و ارزش‌ها، ضعف ارتباطات و همکاری بین ذی­نفعان، ادراکات نادرست و ضعف اطلاعات، منابع رقابتی و مسائل ساختاری.نتیجه ­گیری و پیشنهادات: بر اساس این، مهم‌ترین علل مرتبط با این زمینه‌ها شامل عدم پذیرش و احترام به ارزش‌های سایرین، رفتارهای ناسازگار گردشگران، عدم آگاهی یا اطلاعات ناکافی، نادیده گرفتن حقوق و منافع سایرین و نارضایتی ذی­نفعان از شرایط موجود و مسائل قدرت، منفعت، ساختارها، سیاست‌ها، قوانین و مقررات می‌باشد؛ لذا به منظور مدیریت تعارض در مقصدهای گردشگری روستایی، داشتن رویکردی جامع و چندجانبه به موضوعات تعارض، احترام به جوامع محلی، بهبود ارتباطات و آگاهی ذی­نفعان و اجرای سیاست‌های عادلانه و مشارکتی در فرآیند برنامه­ریزی و توسعۀ گردشگری روستایی، پیشنهاد می‌گردد.نوآوری و اصالت: نتایج این پژوهش بر اهمیت شناخت دقیق این عوامل به منظور اتخاذ راهکارهای مؤثر در مدیریت تعارضات و پیشبرد اهداف توسعۀ پایدار گردشگری روستایی در منطقۀ مورد مطالعه تأکید دارد.