فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمهبا توسعۀ سریع اقتصاد اجتماعی جهان امروزی و بهبود استانداردهای زندگی، مردم بیشتر به گردشگری علاقه‌مند شده و این موضوع باعث شده که گردشگری به‌سرعت توسعه یابد. گردشگری یک صنعت محرکۀ مهم برای توسعۀ اقتصاد ملی با کارکردهای اقتصادی و اکولوژیکی است و در توسعۀ پایدار شهر‌ها ضروری است. شهرها با ارائۀ کالا و خدمات متنوع از فعالیت‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و همچنین، فعالیت‌های خدماتی مانند امکانات پذیرایی و فراغتی، زمینۀ توسعۀ گردشگری را فراهم می‌کنند. گردشگری در شهر‌هایی توسعه پیدا می‌کند که علاوه بر داشتن جاذبه‌های تاریخی، فرهنگی و هنری از امکانات و خدمات مناسب نیز بهره‌مند باشند. رشد انفجاری گردشگری داخلی و خارجی در سال‌‌های اخیر ضمن ارتقای توسعۀ اقتصادی کشور‌ها و مناطق مختلف، مشکلات و چالش‌‌های زیادی را به همراه داشته است. بنابراین، ارزیابی ظرفیت برد گردشگری یک شهر مقصد گردشگری برای تحقق توسعۀ پایدار گردشگری شهر از اهمیت بالایی برخوردار است. شهر یاسوج از جمله شهر‌هایی است که دارای پتانسیل و شرایط آب‌و‌هوایی مناسب برای جلب گردشگران خارجی و داخلی است. وجود جاذبه‌های گردشگری در زمینه‌های طبیعی، تاریخی و فرهنگی می‌تواند زمینه‌های رشد و توسعۀ اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی را در این شهر فراهم آورد و به عنوان یک قطب مهم گردشگری در سطح ملی مطرح شود. اما باید توجه کرد که توسعۀ گردشگری مستلزم تعیین ظرفیت و کسب شناخت همه‌جانبه از توان‌های طبیعی، تهدیدها و فرصت‌های موجود در محیط خارجی و بازشناسی ضعف‌ها و قوت‌های داخلی آن به منظور سنجش وضعیت و تدوین راهبردها برای هدایت و کنترل سیستم مدیریتی آن است.مواد و روش‌هادر این تحقیق ظرفیت برد گردشگری شهر یاسوج با استفاده از مدل داگلاس مورد ارزیابی قرار گرفته و سپس با هدف بررسی توان و تنگنا‌های صنعت گردشگری و در نهایت، ارائۀ راهکار‌هایی به منظور تقویت و توسعۀ آن، تجزیه‌و‌تحلیل استراتژیک آن با استفاده از تکنیک سوات مورد پژوهش قرار گرفته است. شهر یاسوج به عنوان مرکز استان کهگیلویه و بویراحمد در جنوب غربی ایران در کنار رودخانۀ بشار و در دامنۀ قلل دنا بین 30 درجه و 9 دقیقه تا 31 درجه و 32 دقیقۀ عرض شمالی و 49 درجه و 43 دقیقه تا 51 درجه و 52 دقیقۀ طول شرقی در ارتفاع ۱۸۷۰ متری از سطح دریا قرار گرفته است. این شهر به دلیل قرارگیری در دامنه‌های زاگرس و موقعیت کوهستانی، دارای طبیعتی زیبا و آب‌و‌هوایی معتدل برای گذران اوقات فراغت گردشگران است. به همین‌دلیل، سالانه گردشگران زیادی به این شهر کوهستانی سفر می‌کنند. در همین راستا ابتدا مقادیر پارامتر‌های مدل داگلاس با پیمایش‌های دقیق صحرایی تعیین و سپس، به صورت کاملاً عملیاتی قوت‌ها و ضعف‌ها؛ فرصت‌ها و تهدیدهای پارک‌های مورد مطالعه به لحاظ گردشگری کمپینگ در مقیاس دقیق بررسی شد و با نظرخواهی از کارشناسان و با استفاده از روش خبرگان وزن‌دهی به هر یک از عوامل صورت گرفت.یافته‌هامحاسبۀ ظرفیت برد پارک‌های مورد مطالعه نشان داد این پارک‌ها ظرفیتی معادل 732643 نفر گردشگر در سال و 5426 نفر در روز را دارند. با بررسی میدانی پارک‌های مورد مطالعه مشخص شد که فقط یک محدودۀ محصور 2 هکتاری در پارک مهرورزی برای فعالیت چادر زدن نسبتاً استاندارد است که ظرفیت 29176 نفر گردشگر در سال و 216 نفر گردشگر در روز را دارد که حدود 4 درصد تعداد گردشگرانی است که در فضای غیر استاندارد مبادرت به چادر زدن در پارک‌های مورد مطالعه می‌کنند. با هدف بررسی توان و تنگنا‌های صنعت گردشگری و در نهایت ارائۀ راهکار‌هایی به منظور تقویت و توسعۀ آن، با استفاده از تکنیک سوات راهبرد توسعۀ گردشگری پارک‌ها مشخص شد. نتایج نشان داد قوت‌ها ( S)، ضعف‌ها ( W)، فرصت‌ها ( O) و تهدیدهای ( T) صنعت گردشگری در پارک‌های شهر یاسوج به‌ترتیب دارای امتیاز 2/98، 3/15، 3/19 و 3/26 هستند که بر اساس محاسبۀ مجموع ضرایب عوامل داخلی و خارجی مشخص شد که استراتژی موجود در پارک‌های مورد مطالعه تدافعی (W-T) است. در راستای تبدیل ضعف‌ها به قوت و تهدید‌ها به فرصت برای توسعۀ گردشگری در شهر یاسوج، راهبردهای تدافعی از قبیل بالا بردن آگاهی گردشگران جهت جلوگیری از تخریب و آلوده کردن پارک‌ها، توجه به جنبه‌های بهداشتی و نظافت در پارک‌ها، تقویت حس امنیت در پارک‌ها و غیره ارائه شده است. نتیجه‌گیریدر مطالعۀ حاضر می‌توان این‌گونه نتیجه‌گیری کرد که سازمان‌های متولی شهری و گردشگری در شهر یاسوج فقط اقدام به توسعه‌های فیزیکی معمول و ایجاد یک امکانات و شرایط حداقلی می‌کنند و به موضوع گردشگری به صورت دقیق و متناسب با استاندارد‌های جهانی فکر نمی‌کنند و اگر شرایط به همین منوال پیش برود، ضمن اینکه محیط گردشگرپسند پارک‌های شهری روز‌به‌روز تخریب خواهد شد، تعداد گردشگران نیز کاهش خواهد یافت و از این نظر صدماتی متوجه درآمدزایی و اشتغال شهر خواهد شد. لازم است پیش از طراحی و اجرای زیرساخت‌ها و امکانات گردشگری در پارک‌های شهری، ابتدا اقدام به ظرفیت برد آن شود و طراحی و به‌کارگیری امکانات بر اساس اصول و متناسب با ظرفیت برد اجرا شود. در بررسی کلی پارک‌های مورد مطالعه و میزان استقبال گردشگران، در نگاه اول به نظر می‌آید که پارک‌های شهر یاسوج شرایط مناسبی برای گردشگری دارند، اما با بررسی همۀ عوامل داخلی (قوت‌ها و ضعف‌ها) و عوامل خارجی (فرصت‌ها و تهدیدها) و تحلیل آن‌ها در کنار هم مشخص شد که اتفاقاً ضعف‌ها بر قوت‌ها و تهدیدها بر فرصت‌ها برتری دارد و برای مدیریت گردشگری پارک‌ها در حال حاضر باید یک راهبرد تدافعی برای مقابله با ضعف‌های درونی و تهدیدهای بیرونی اتخاذ کرد.