تحلیل کیفی توسعۀ اقامتگاه‌های بوم‌گردی در روستاهای شهرستان شیراز؛ چالش‌ها، عوامل مؤثر و راهکارهای پیشرفت

نویسندگان

1 گروه جغرافیای انسانی و برنامه ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 گروه جغرافیای انسانی و برنامه ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22080/jtpd.2025.29356.3992
چکیده

زمینه و هدف: بوم‌گردی یکی از انواع گردشگری است که به دنبال توسعۀ پایدار مقاصد گردشگری بوده و سعی در کاهش آثار منفی ناشی از حضور گردشگران دارد. نقش مهم و غیرقابل انکار اقامتگاه‌های بوم‌گردی در توسعۀ گردشگری و توانمندسازی جوامع محلی، باعث شده است که در این پژوهش، شناسایی و تحلیل چالش‌های توسعۀ این اقامتگاه‌ها در نواحی روستایی شهرستان شیراز به­عنوان هدف اصلی پژوهش در نظر گرفته شود. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت داده‌ها، کیفی (تحلیل محتوا) محسوب می‌شود. روش ­شناسی: در این پژوهش، استفاده از ابزار مصاحبه‌های عمیق، کدها استخراج شده و در ادامه با استفاده از نظریۀ زمینه‌بنیاد به تحلیل و جمع­بندی چالش‌ها، عوامل و راهکارها اقدام شده است.یافته ­ها: مهم‌ترین یافته‌های این پژوهش عبارت است از: چالش‌هایی مانند تورم، کاهش توان اقتصادی مردم، فقدان نظام حمایتی منسجم از سوی دولت و رقابت نابرابر با اقامتگاه‌های غیرمجاز، عوامل مؤثری مانند ایجاد سازوکارهای تشویقی، سامان­دهی اقامتگاه‌های غیرمجاز، سرمایه‌گذاری در آموزش جوامع محلی و تدوین استانداردهای مشخص برای درجه‌بندی کیفی این اقامتگاه‌ها و راهکارهای پیشرفت مانند تعریف درست و درک مفهوم اقامتگاه‌های بوم‌گردی، برگزاری نمایشگاه‌ها و رویدادهای گردشگری در سطح منطقه، استفاده از ابزارهای مدرن بازاریابی، توجه به نوآوری و خلاقیت باید مورد توجه قرار گیرند.نتیجه ­گیری و پیشنهادات: نتایج پژوهش نشان داد که مهم‌ترین چالش‌های توسعۀ این اقامتگاه‌ها شامل: کالبدی، دانشی، مدیریتی و پایداری، مهم‌ترین عوامل مؤثر بر پیشرفت شامل: اصالت‌ها و هویت فرهنگی، مزیت‌های محیطی و جغرافیایی و ویژگی‌ها و برتری‌های معیشتی و اقتصادی، مهم‌ترین راهکارهای پیشرفت شامل: اصلاح کالبدی- امنیتی اقامتگاه‌ها، ارتقاء بازاریابی و بازارسازی و بازارداری بوم‌گردی، ترویج و آموزش مبانی و اصول بوم‌گردی است.نوآوری و اصالت: این پژوهش با بررسی دقیق چالش‌ها، عوامل مؤثر و ارائۀ راهکارهای عملی برای توسعۀ اقامتگاه‌های بوم‌گردی در شهرستان شیراز، به­ویژه با تأکید بر اصالت‌ها و هویت فرهنگی منطقه، می‌تواند به­عنوان الگویی برای توسعۀ پایدار گردشگری روستایی در سایر مناطق مشابه عمل کند.