الگویی برای بهبود رفتارهای محیط زیستی گردشگران با استفاده از روش نظریه پردازی داده بنیاد

نویسندگان

1 دانشیار گروه مدیریت و کارآفرینی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

2 گروه مدیریت و حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران و دانشجوی دکتری، گروه مدیریت و کارآفرینی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

3 گروه مدیریت و کارآفرینی، دانشکده اقتصاد و کارآفرینی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

doi
10.22080/jtpd.2025.27903.3927
چکیده

زمینه و هدف: با توجه به اهمیت رفتارهای محیط زیستی گردشگران در راستای توسعۀ گردشگری سبز، مطالعۀ حاضر با هدف ارائۀ الگویی برای بهبود رفتارهای محیط زیستی گردشگران اجرا شده است.روش ­شناسی: این پژوهش، ماهیتاً اکتشافی و به لحاظ روش کیفی و با استفاده از نظریۀ داده‌بنیاد انجام شده است. جامعۀ آماری متشکل از خبرگان دانشگاهی و فعالان طبیعت ­گردی استان کرمانشاه هستند که 17 نفر با استفاده از روش نمونه‌گیری گلوله برفی و با توجه به قاعدۀ اشباع نظری داده‌ها به ­عنوان اعضای نمونه انتخاب شده‌اند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شده است.یافته ها: نتایج بیان­گر این است که رفتارهای محیط زیستی گردشگران تحت تأثیر عامل علی (آگاهی و مسؤولیت­ پذیری)  و عوامل زمینه­ ساز (ارزش ­های فرهنگی مرتبط با محیط زیست و ویژگی‌های رفتاری-نگرشی میزبانان و ساکنین)  و عوامل مداخله‌گر (منفعت درک­شده، شواهد فیزیکی و شواهد رفتاری) قرار می‌گیرند. راهبردهای توسعۀ رفتارهای محیط زیستی و پیامدهای حاصل از این رفتارهای نیز مورد بررسی قرار گرفته است.نتیجه ­گیری و پیشنهادات: نتایج بیان­گر این است که توسعۀ رفتارهای محیط زیستی گردشگران موضوعی است که می­بایست از ابعاد و جنبه­ های مختلف مورد توجه قرار گیرد و لازم است تمامی مکانیزم­ های تأثیرگذار در این فرآیند در برنامه ­ریزی و سیاست­ گذاری لحاظ شود.نوآوری و اصالت: پژوهش حاضر رویکردی کل­نگر به توسعۀ رفتارهای محیط زیستی گردشگران دارد و سازوکارهای اثرگذار در شکل­ گیری و بهبود این گونه رفتارها را از جنبه ­های مختلف مورد بررسی قرار داده است.