فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: امروزه توسعۀ گردشگری به‌عنوان فعالیتی سودآور در اولویت برنامه‌ریزی بسیاری از کشورها قرار گرفته‌ است. در این میان توسعۀ گردشگری نیاز به توسعۀ زیرساخت‌ها دارد. زیرساخت‌ها به‌عنوان موتور محرکۀ صنعت گردشگری باعث جذب سرمایه‌گذار و ایجاد انگیزه برای سرمایه‌گذاری در این بخش می‌شوند. مطالعۀ حاضر با تمرکز بر «ارزیابی توزیع فضایی زیرساخت‌های اولیه و ثانویۀ گردشگری در شهر ارومیه و ارائۀ راهبردهای بهبود»، به تحلیل و دسته‌بندی این زیرساخت‌ها می‌پردازد. روش ­شناسی: پژوهش حاضر از یک رویکرد ترکیبی بهره می‌گیرد که شامل روش‌های قیاسی و کمی است. اطلاعات مورد نیاز از طریق پیمایش میدانی با ابزار سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، تکنیک Index Overlay و پرسش­نامه‌های توزیع‌شده در میان متخصصان شهری، شامل اساتید دانشگاهی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی و همچنین متخصصان حوزۀ عمل شامل کارکنان سازمان‌های مربوطه (میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، آژانس‌های هوایی و ...) و متخصصان نظام مهندسی انجام­شده و مدلی مفهومی ارائه گردید. یافته ­ها: در این پژوهش، 11 نوع زیرساخت گردشگری شناسایی شد که به دو دسته زیرساخت‌های اولیه (دسترسی به ایستگاه‌های حمل­ونقل برون­شهری، دسترسی به ایستگاه‌های حمل­و­نقل درون­شهری، فاصله از مراکز اقامتی، فاصله از مراکز درمانی، فاصله از پمپ بنزین و گاز) و زیرساخت‌های ثانویه (فاصله از مراکز پذیرایی، فاصله از مراکز مذهبی، فاصله از مراکز خرید، فاصله از مراکز و دفاتر خدمات مسافرتی، فاصله از مراکز کاربری اداری-انتظامی، فاصله از فضاهای عمومی، سبز و باز شهری) تقسیم می‌شوند. نتیجه ­گیری و پیشنهادات: با توجه به بررسی‌های انجام­شده می‌توان به وضعیت کاملاً نامطلوب زیرساخت‌های اولیه در شهر ارومیه اشاره کرد که حاکی از بی‌توجهی و فرسودگی این زیرساخت‌ها در بستر زمان است. از سویی دیگر توزیع نامتوازن زیرساخت‌های گردشگری، فقدان اتصال فضایی، تمرکزگرایی شدید در توزیع کاربری‌های مرتبط ازجمله مشکلات شهر ارومیه در حوزۀ گردشگری است که نیازمند توجه ویژه و بازنگری در سیاست‌های کلان و خرد در موضوع گردشگری است. راهکارهای عملی شامل طراحی مسیرهای پیاده‌روی گردشگری، ایجاد اقامت­گاه‌های اقتصادی و استفاده از فضای مجازی برای تبلیغات است. این پیشنهادات نه ­تنها برای بهبود زیرساخت‌های ارومیه، بلکه به‌عنوان الگویی برای شهرهای مشابه با پتانسیل گردشگری قابل استفاده‌اند. کاربرد نتایج در ارائۀ راه‌حل‌های عملی برای توسعۀ پایدار گردشگری و امکان تعمیم مدل به سایر شهرها خلاصه می‌شود. نوآوری و اصالت: این پژوهش با ارائۀ تمایز روش‌مند بین زیرساخت‌های اولیه و ثانویه، درک عمیق‌تری از نقش هر دسته در توسعۀ گردشگری فراهم کرده است. مدل مفهومی توسعه­ یافته، چارچوبی نوین برای تحلیل فضایی ارائه می‌دهد که در مطالعات داخلی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این مدل امکان شناسایی نابرابری‌های فضایی و تدوین راهبردهای هدفمند را فراهم می‌کند. در سطح عملی، پیشنهادات این پژوهش (مانند مسیرهای پیاده‌روی و تبلیغات دیجیتال) می‌توانند مستقیماً در ارومیه اجرا شوند و تجربۀ گردشگران را بهبود بخشند. در سطح نظری، مدل مفهومی ارائه‌شده به‌عنوان الگویی برای شهرهای دیگر با ویژگی‌های مشابه قابل استفاده است. این مدل می‌تواند به برنامه‌ریزان شهری و سیاست‌گذاران کمک کند تا زیرساخت‌های گردشگری را به‌صورت کارآمدتر ارزیابی و توسعه دهند. ارزش افزودۀ این مطالعه در ارائۀ رویکردی نوین برای تحلیل فضایی و ارائۀ الگویی قابل تکرار برای تحقیقات آینده است.