نقش رسانه‌های خبری در بازسازی گفتمان‌های سیاسی خاورمیانه با تأکید بر ژئوپلیتیک ایران (۲۰۱۱–۲۰۲۵)

نویسندگان

1 استادیار گروه مدیریت، موسسه آموزش عالی غیر دولتی توران دامغان، سمنان، ایران

doi
10.30465/ismc.2025.51753.2954
چکیده

این پژوهش به بررسی نقش فرهنگ و رسانه در بازسازی گفتمانهای سیاسی خاورمیانه با تأکید ویژه بر ژئوپلتیک جمهوری اسلامی ایران می‌پردازد. مسأله اصلی تحقیق آن است که چگونه قدرتهای منطقه‌ای، بویژه ایران، از ابزارهای فرهنگی و رسانه‌ای برای بازنمایی خود و تضعیف گفتمان رقیب بهره می‌برند. پرسش محوری مقاله این است: فرهنگ و رسانه چگونه در ساخت، تثبیت یا تغییر گفتمانهای سیاسی در خاورمیانه عمل می‌کنند و ایران چگونه از این ظرفیتها در جهت تقویت جایگاه منطقه‌ای خود استفاده کرده است؟ فرضیه تحقیق بر آن است که ایران از طریق مؤلفه‌های فرهنگی-هویتی و بهره‌گیری هدفمند از رسانه ‌های همسو، توانسته گفتمان خاصی را حول مقاومت، استقلال و عدالت بازتولید کند که به مثابه ابزاری در جهت نفوذ نرم در منطقه عمل می‌کند. پژوهش حاضر با رویکرد تفسیری، روش کیفی و با استفاده از تحلیل تماتیک گفتمانی، محتوای هدفمند ۳۰ رسانه منتخب (۱۵ رسانه همسو با ایران و ۱۵ رسانه رقیب یا غیرهمسو)، شامل شبکه‌هایی چون پرس‌تی‌وی، العالم، العربیه، الجزیره، بی‌بی‌سی و اسکای‌نیوز، در بازه زمانی ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۵، را بررسی کرده است.