تحلیل شبکه‌ مقاصد گردشگری: نقشه راهی از منظر کتاب‌سنجی

نویسندگان

1 دانشیار، جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

2 دانشیار، جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری، جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

doi
10.22080/jtpd.2025.28206.3950
چکیده

زمینه و هدف: پژوهش حاضر قصد دارد با استفاده از تکنیک‌های کتاب‌سنجی و مصورسازی، ضمن ارائۀ تصویری از تکامل حوزۀ تحلیل شبکۀ مقاصد گردشگری، روندهای پژوهشی آیندۀ آن را شناسایی کند.روش شناسی: این پژوهش با استفاده از رویکرد مرور ادبیات نظام‌مند و استفاده از ابزارهای کتاب‌سنجی Vosviewer و Citespace، به تجزیه‌وتحلیل شبکه و تجسم داده­ های کتاب‌سنجی استخراج شده از پایگاه‌داده اسکوپوس در بازۀ زمانی 2006 تا 2024 به شناسایی روندها و شکاف‌های پژوهشی حوزۀ تحلیل شبکۀ مقاصد گردشگری پرداخته است.یافته‌ها: تعداد مقاله ­های چاپ­ شده در دهۀ گذشته به اوج خود رسیده است و نویسندگانی مانند «شی و باجو» بیشترین تعداد استناد را دریافت کرده‌اند. همچنین، توجه مفاهیمی مانند برنامه ­ریزی فضایی برای مقاصد گردشگری و توسعۀ گردشگری، نشان‌دهندۀ روند رو به ‌رشد توجه پژوهشگران به‌سوی موضوع­ های مرتبط با توسعۀ پایدار و مدیریت کارآمد فضاهای گردشگری است.نتیجه‌گیری و پیشنهاد: با توجه ‌به یافته‌های این پژوهش، نیاز به تقویت همکاری‌های بین‌المللی و بین‌رشته‌ای بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود. پیشنهاد می‌شود پژوهشگران این حوزه بر موضوع­هایی مانند مطالعۀ کاربرد مدل‌های تحلیل شبکه‌ای گوناگون و تحلیل سازمان‌های فضایی مقاصد گردشگری برای افزایش پویایی فعالیت‌ها در مقاصد گردشگری تمرکز کنند.نوآوری و اصالت: این پژوهش نخستین تلاش برای انجام یک تحلیل کتاب‌سنجی از پژوهش‌های مربوط به تجزیه‌وتحلیل شبکه­ای از مقاصد گردشگری است.